De rode mantel hing zwaar om zijn schouders, alsof het ding zelf de last van eeuwen traditie droeg. Sinterklaas – of beter gezegd, de 72-jarige Gerard van der Meer, gepensioneerd verzekeringsadviseur uit Amstelveen en al dertien jaar de vaste Sinterklaas van het cultureel centrum De Spiegel in Purmerend – voelde hoe het zweet zich verzamelde in de diepe plooien van zijn nek. De schmink op zijn gezicht trok, de baard kriebelde, en beneden, onder de lagen fluweel en het dikke kussen dat zijn buik moest voorstellen, klopte iets heel anders dan de heilige verwachting van het publiek.

Karin stond voorovergebogen tegen de schminktafel. Achttien jaar, net van de middelbare school af, met een bijbaantje als “snoepjes Piet” omdat haar moeder in de organisatie zat en ze “iets cultureels” moest doen voor haar cv. Haar zwarte pietenpakje was absurd strak; de maillot spande om haar smalle heupen, de korte tuniek was omhooggeschoven tot haar middel. Ze had haar gezicht al zwart geschminkt, de rode lippen en gouden oorbellen accentueerden de karikatuur die ze zelf grappig vond, althans dat zei ze altijd met die lichte, achteloze lach van haar. Alsof het allemaal een spelletje was.

Gerard had zijn tamp al uit zijn broek bevrijd. Het was geen fraai ding – zwaar, aderen als oude boomwortels, de huid gerimpeld en met de kleur van iets wat te lang in de zon had gelegen – maar op dit moment voelde het als het enige echte aan hem. Hij greep haar heupen vast, de witte handschoenen staken schril af tegen haar donkere schmink, en duwde zich naar binnen. Karin maakte een klein, gedempt geluidje, half zucht, half protest, maar ze duwde haar billen naar achteren. Dat deed ze altijd. Alsof ze de absurditeit van de situatie begreep en er toch aan meedeed, omdat het makkelijker was dan uitleggen waarom niet.

“Rustig aan, opa,” fluisterde ze, haar stem gedempt door de schmink en de zenuwen. “Straks horen ze ons nog.”

Buiten, aan de andere kant van het zware fluwelen doek, klonk het geroezemoes van de zaal. Vrolijke gezinnen. Moeders met thermoskannen thee, vaders die hun telefoon al klaarhielden voor de verplichte foto’s, kinderen die opgewonden op hun stoelen wipten. Pepernoten zouden straks door de lucht vliegen.

Liedjes over goed gedrag en stoute schoenen. De hele Nederlandse traditie, keurig in scène gezet voor de middenklasse van Purmerend.

Gerard bewoog langzaam, diep. Hij voelde hoe strak ze was, hoe jong, hoe het contrast tussen zijn oude lichaam en haar strakke kutje iets in hem losmaakte dat hij niet durfde te benoemen. Het was geen lust in de gewone zin. Het was iets donkerders, iets wat leek op wraak op de tijd zelf. Op al die jaren waarin hij braaf polissen had verkocht, hypotheken had geregeld, zijn vrouw had begraven en zijn kinderen had zien verhuizen naar “iets beters” in Amsterdam. Nu was hij Sinterklaas. En Sinterklaas nam wat hij wilde, achter het doek, vijf minuten voordat het toneel openging.

Hij pakte haar paardenstaart vast – de pruik zat nog niet op – en trok haar hoofd iets naar achteren. “Je bent een brave Piet dit jaar, Karin,” mompelde hij met die diepe, vaderlijke stem die hij op het toneel gebruikte. “Heel braaf.”

Ze lachte zacht, een lach die overging in een kreun toen hij harder stootte. Haar handen grepen de rand van de schminktafel. In de spiegel zag hij hun reflectie: de oude man in rood-wit, de jonge meid met zwart gezicht en half ontkleed pietenpakje. Het zag er belachelijk uit. Het zag er obsceen uit. En juist daarom was het perfect, dacht hij. Dit was de kern van alles. Achter elk mooi verhaal zat een lelijk mechanisme. Achter elke traditie zat een behoefte die niemand hardop durfde uit te spreken.

Hij dacht aan de repetities van vorige week. Hoe de organisatie had gediscussieerd over “de toekomst van Zwarte Piet”. Sommigen wilden roetveegpieten, anderen hielden vast aan het klassieke beeld “omdat de kinderen dat verwachten”. Karin had haar schouders opgehaald. “Mij boeit het niet,” had ze gezegd.

“Ik krijg twintig euro per optreden en ik mag snoepjes strooien.” Zo pragmatisch. Zo Nederlands. Zo fucking jong.

Zijn stoten werden ritmischer, bijna mechanisch, alsof hij de maat van een sinterklaasliedje aanhield. Sinterklaasje, kom maar binnen... Hij voelde haar samentrekken, hoorde haar ademhaling versnellen. Ze was nat, ondanks alles, of misschien juist daardoor. De spanning van het doek dat elk moment kon opengaan. Het risico. De idiote context.

“Straks moet je glimlachen,” zei hij hijgend, terwijl hij dieper ging. “Straks strooi je pepernoten naar die blije kleuters. En niemand weet dat je net gevuld bent door de Sint.”

Karin draaide haar hoofd iets, haar ogen glinsterden in de spiegel. “Jij ook niet, opa. Jij moet zo weer die baard op en die mijter rechtzetten. En dan vertellen hoe braaf iedereen is geweest.”

Het sarcasme in haar stem was subtiel, maar het was er. Ze begreep het. Ze begreep dat dit hele feest een façade was. Dat de volwassenen die nu in de zaal zaten te klappen eigenlijk net zo hypocriet waren als hij. Dat ze hun kinderen meenamen naar een sprookje terwijl ze zelf allang wisten dat de wereld een smerig toneelstukje was.

Hij kwam bijna. Zijn handen knepen harder in haar heupen. De schmink op haar billen smeerde een beetje uit door het zweet. Buiten klonk een microfoon die werd getest. “Test, test. Dames en heren, over twee minuten gaan we beginnen!”

Gerard versnelde. Hij dacht aan zijn eigen kleinkinderen, die hij bijna nooit zag. Aan de brieven die hij elk jaar las – “Lieve Sint, ik ben braaf geweest” – en hoe hij ze met een glimlach beantwoordde terwijl hij in zijn hoofd hele andere dingen deed. De mens was een leugenaar. Altijd geweest. Koch zou het hebben begrepen. Die zou een heel boek hebben geschreven over dit moment: de oude man die zich vastklampt aan een laatste illusie van macht, de jonge vrouw die meespeelt omdat het makkelijker is dan rebelleren, het publiek dat willens en wetens in het sprookje trapt.

Met een diepe grom kwam hij klaar, diep in haar. Karin beet op haar lip, haar lichaam schokte even. Ze kwam niet echt, dat deed ze zelden, maar ze speelde het goed genoeg. Ze draaide zich om, trok haar maillot omhoog, streek haar tuniek glad. Haar gezicht was nog steeds perfect zwart, alleen haar ogen stonden iets te helder.

Gerard propte zichzelf terug in zijn broek, trok de mantel recht, hing de baard om. In de spiegel was hij weer de Sint. Eerbiedwaardig. Wijs. Ouderwets.

Karin zette haar pietenpruik op, plakte de laatste details vast. Ze pakte de mand met pepernoten. “Klaar?”

Hij knikte. Het doek ging open.

Het applaus barstte los. Kinderen juichten. Camera’s flitsten. Gerard hief zijn staf, zijn stem bulderde over de zaal: “Dag kinderen! Zijn jullie allemaal braaf geweest?”

Karin strooide pepernoten met een brede lach. Ze bukte zich af en toe, zodat de voorste rij goed kon zien hoe jong en vrolijk ze was. Niemand zag de lichte rode vlek op de binnenkant van haar dij, verborgen onder de maillot. Niemand rook de seks die nog in de lucht hing achter het toneel.

Gerard keek uit over de zaal. Al die blije gezichten. Al die leugens die ze zichzelf vertelden. Hij voelde zich op dat moment volkomen kalm. Dit was de echte gave. Niet de cadeautjes. Niet de liedjes. Maar het vermogen om, vijf minuten nadat je je zaad in een achttienjarige piet had gespoten, met droge ogen te verkondigen dat goedheid bestaat.

Na afloop, in de kleedkamer, zouden ze zwijgend hun spullen pakken. Karin zou haar schmink eraf halen en weer gewoon het meisje zijn dat biologie wilde studeren. Gerard zou zijn buikstuk uitdoen en weer de oude man worden met reumatiek in zijn knieën. Ze zouden elkaar nauwelijks aankijken. Geen kus. Geen “tot volgend jaar”.

Want dat was het mooie van tradities, dacht hij terwijl hij naar een klein meisje zwaaide dat hem een tekening gaf. Ze gingen altijd door. Hoe vies, hoe absurd, hoe menselijk ook.

En het publiek klapte. Altijd weer.