Je zou denken dat een bejaardenflat als De Zoete Gleuf op maandagochtend een oase van rust zou zijn, een plek waar de nasleep van het weekend zich langzaam oplost in lauwe koffie en het geritsel van de Telegraaf. Maar schijn bedriegt, zoals altijd. Ik was er net een week of drie in dienst als zogenaamde ‘welzijnsmedewerker’, een titel die klonk alsof ik kruiswoordpuzzels kwam oplossen en verjaardagskaarten kwam voorlezen, maar in de praktijk vooral neerkwam op het discreet wegwerken van vochtige lakens en het negeren van bepaalde geluiden achter halfopen deuren.

De flat lag aan de rand van Breda, waar de stad ophield en het natuurgebied begon – een strook bos en hei die officieel beschermd was, maar in de praktijk fungeerde als verlengstuk van de gangen. ’s Ochtends vroeg, als de zon nog laag hing, kon je vanaf de balkons van de derde verdieping de reeën zien grazen. ten minste, dat was het verhaal dat de directie aan de families vertelde. Wat ze er niet bij zeiden, was dat diezelfde balkons ’s avonds laat ook uitstekend zicht boden op andere vormen van wildleven.

Ik parkeerde mijn auto op de halflege parkeerplaats en zag meteen dat het al begonnen was. Mevrouw De Vries, zevenentachtig, tandeloos als een pasgeboren kind, zat op het bankje bij de ingang met een deken over haar schoot. Naast haar zat meneer Van Ginkel, vijfentachtig, die bekendstond om zijn collectie oude Playboys die hij bewaarde in een kluisje naast zijn bed. Ze zaten niet te praten. Ze zaten te doen. Haar hand bewoog ritmisch onder die deken, langzaam, bijna gedachteloos, alsof ze een kat aaide. Van Ginkel staarde voor zich uit met die typische blik van iemand die al lang geleden had besloten dat gêne een luxe was voor jongere mensen.

Ik knikte ze toe. “Goedemorgen samen.”

Mevrouw De Vries glimlachte zonder tanden. “Dag jongen. Lekker weertje, hè?”

Binnen rook het naar koffie, desinfectans en iets anders, iets zoets en muskusachtigs dat nooit helemaal weg te boenen was. In de gemeenschappelijke huiskamer zat een groepje bewoners aan het ontbijt. Mevrouw Bakker, de weduwe met de kunstheup, had haar ochtendjas losjes om zich heen geslagen.

Ze voerde meneer Peters een boterham met hagelslag, maar haar andere hand lag onder tafel op zijn dij. Peters was negentig en halfdood, maar niet overal. Hij kreunde zachtjes bij elke hap.

Dit was De Zoete Gleuf. Geen naam die je toevallig kiest. De oprichter, een oud-notaris met een bijzonder gevoel voor humor, had het pand in de jaren negentig laten bouwen. Volgens de officiële geschiedenis was “Gleuf” een verwijzing naar een gleuf in het landschap, een laagte in het terrein. Niemand geloofde dat. Iedereen wist beter. En toch kwam er nooit een klacht. Families waren opgelucht dat hun ouders “zo vitaal” bleven. Verpleging kreeg goede bonussen. En de bewoners? Die genoten, zoals mevrouw Bakker het zelf eens had geformuleerd: “We hebben ons hele leven braaf gedaan wat er van ons verwacht werd. Nu doen we eindelijk waar we zin in hebben.”

Ik liep door naar de personeelskamer. Daar zat Jolanda, zesentwintig, stagiaire van de zorgopleiding. Ze dronk een energy drink en bladerde door haar telefoon. Haar uniformjasje hing open, en er zat een rode zuigzoen net boven haar sleutelbeen.

“Drukke nacht gehad?” vroeg ik.

Ze grijnsde. “Meneer Hermans op 212. Die man is tachtig, maar hij neukt als een twintigjarige. Heeft me daarna nog een doos bonbons gegeven. Vintage etiquette, zei hij.”

Hermans was weduwnaar. Zijn vrouw was drie jaar geleden overleden aan een hartaanval – tijdens de seks, naar men zei. Hij had het als een mooi einde beschouwd.

De ochtendronde begon. Op de tweede verdieping trof ik mevrouw Kloosterman aan in bed met haar buurman, de heer Schouten. Ze waren allebei naakt. Kloosterman had haar kunstgebit uit, wat haar gezicht iets zachts en gulzigs gaf. Schouten lag op zijn rug, zijn oude, magere lichaam glimmend van het zweet.

“Zal ik later terugkomen?” vroeg ik vanuit de deuropening.

Kloosterman keek op, zonder schaamte. “Nee hoor, schat. We zijn bijna klaar. Wil je de deur even dichtdoen? Er trekt anders zo’n tocht.”

Ik deed de deur dicht en hoorde hoe het tempo weer werd opgepakt. Het bed kraakte op een ritme dat bijna nostalgisch klonk, als een oude schommelstoel op een zolder.

Beneden, in de recreatieruimte, was de koffieochtend begonnen. Maar in plaats van bingo of een lezing over de geschiedenis van Breda, zat een groepje bewoners in een halve cirkel. In het midden zat een jonge bezoeker – de zoon van mevrouw Van Dam, ergens halverwege de dertig. Hij had zijn moeder op schoot. Haar rok was omhoog geschoven. De anderen keken toe, sommige met een glimlach, andere met die intense, hongerige blik van mensen die zelf niet meer meekunnen maar het wel willen voelen.

“Het is goed voor de bloedsomloop,” zei iemand. “Dokter heeft het zelf gezegd.”

De zoon keek even op, zag mij, en knikte beleefd. Alsof we elkaar op een ouderavond tegenkwamen. “Hoi. Ik kom even langs voor m’n moeder.”

Ik knikte terug. Wat moest ik anders? Dit was geen plek voor morele verontwaardiging. Dat hadden we achter ons gelaten ergens rond de jaren zestig, toen de eerste bewoners hier introkken met hun vrije liefde en hun experimenten. Nu waren ze oud, maar de experimenten waren gebleven. Alleen langzamer. En met meer glijmiddel.

Tegen elven liep ik naar buiten, het natuurgebied in. Dat was onderdeel van mijn taken: “frisse lucht” regelen voor bewoners die nog mobiel waren. Vandaag was het mevrouw Smit, tweeëntachtig, met haar rollator. Ze droeg een regenjas, maar daaronder niets. We liepen een paadje af tussen de dennenbomen.

Na een paar minuten stopte ze. “Hier is goed.”

Ze leunde tegen een boomstam. Uit haar tas haalde ze een klein flesje glijmiddel en een vibrator die eruitzag alsof hij uit de jaren negentig kwam – groot, beige, lawaaiig. Ze gaf mij het flesje.

“Wil jij even helpen? Mijn handen trillen zo.”

Ik hielp. Niet omdat ik het wilde, maar omdat weigeren hier net zo absurd zou zijn als weigeren iemand zijn pillen te geven. Ze kreunde zachtjes terwijl de vibrator zoemde. Achter ons, op een ander paadje, hoorde ik stemmen. Een vader en moeder die hun kinderen kwamen brengen voor een bezoekje. Of misschien niet alleen voor een bezoekje. De Zoete Gleuf had die uitwerking op mensen. Alsof de muren een bepaalde geur afgaven die remmingen oploste.

’s Middags was er het incident met de nieuwe bewoner. Meneer De Jong, pas aangekomen vanuit een andere instelling. Hij was geschokt. Hij had ons aangetroffen in de lift – Jolanda, ik, en mevrouw Bakker die tussen ons in stond en beurtelings aan ons zat. Hij had de noodknop ingedrukt.

In de directiekamer probeerde de manager, een kalende man van vijfenveertig die zelf regelmatig meedeed, hem gerust te stellen.

“Het is een kwestie van perspectief, meneer De Jong. U komt uit een streng gereformeerd tehuis, begrijp ik. Hier hanteren we een meer… humanistische benadering.”

De Jong sputterde. “Dit is een bejaardenhuis, geen bordeel!”

De manager glimlachte vermoeid. “En toch betalen de families meer dan in welk ander tehuis dan ook. Geen wachtlijsten. Geen decubitus. Weinig depressies. De gemiddelde bewoner hier leeft tweeënhalf jaar langer dan het landelijk gemiddelde. Volgens de statistieken.”

’s Avonds, toen de zon onderging achter de bomen, zat ik op een balkon met een sigaret. Beneden in de tuin zag ik een groepje. Drie bewoners, twee medewerkers, en een bezoekend echtpaar. Ze hadden een picknickkleed uitgespreid. Er werd gelachen. Er werd gevreeën. Langzaam, voorzichtig, met de wijsheid van mensen die weten dat het lichaam niet meer meewerkt zoals vroeger, maar die des te meer genieten van wat er nog wel kan.

Mevrouw De Vries kwam naast me zitten. Ze had haar tanden weer in.

“Weet je,” zei ze, “toen ik jong was, mocht het niet. Toen ik getrouwd was, moest het, maar dan alleen op zaterdagavond met het licht uit. Nu mag het eindelijk. En het is maandag. Maandag! Vroeger was dat de dag van de was en de boodschappen. Nu is het de dag van de lust.”

Ze legde haar hand op mijn knie. Niet dwingend. Gewoon, uitnodigend.

Ik dacht aan mijn eigen leven buiten deze muren. Aan de datingapps, de verplichtingen, de eindeloze berekeningen van wie wat wanneer mocht. Hier was het simpeler. Rauwer. Echter, op een vreemde manier.

Ik liet haar hand liggen.

De Zoete Gleuf was geen tehuis. Het was een laatste halte voordat de dood kwam. En in die laatste halte hadden ze besloten dat ze niet meer zouden doen alsof. Geen schaamte meer. Geen leugens. Alleen nog maar huid op huid, adem op adem, en het besef dat alles voorbijgaat, behalve misschien dit ene, primitieve verlangen.

Buiten, in het natuurgebied, begon een ree te roepen. Of misschien was het iets anders. Hier wist je het nooit zeker.