Marie was om zes uur opgestaan. Voor de gelegenheid.

De keuken rook naar boter en naar de eerste koffie. Buiten lag een dun laagje natte sneeuw op het gras dat alweer aan het smelten was. Decemberlicht, grijs en zacht, viel door de hoge ramen naar binnen.

Ze zette de croissants op een schaal. Acht stuks. Te veel. Precies genoeg.

* * *

Ze kwamen één voor één naar beneden.

Sofia eerst, in een van Thomas' T-shirts dat tot haar knieën viel. Iris daarna, in Elena's badjas, voorzichtig met haar borstkas, acht weken na de operatie. Elena in zijde. En Thomas als laatste.

In een badjas die te klein was.

Hij had hem al jaren. Donkerblauw. Ooit had hij gepast. Nu, met de schouders en de borst van dertien weken kuur en dertig jaar hardlopen, dichtte hij hem maar tot halverwege. Daaronder glinsterde iets. Het device. Nog één dag.

"Mode," zei hij, en ging zitten. "Ik noem het een statement."

"Ik noem het een gebrek aan kleding," zei Marie, en zette koffie voor hem neer.

"Dat ook."

* * *

Ze aten. Voor het eerst in weken at Thomas echt. Twee croissants. Jam. Boter. Hij likte zijn duim af en Sofia zei dat hij eruitzag als een beer die uit winterslaap kwam, en hij deed alsof hij beledigd was en was het niet.

Elena tikte met haar lepel tegen haar kopje.

"Morgen," zei ze, "gaat het af. Voorgoed."

Het werd stil. Niet ongemakkelijk. Geladen.

"Mag ik het slot?" vroeg Sofia, hoewel ze het antwoord al wist.

Elena keek naar Thomas. Thomas keek naar Sofia. Hij knikte.

"Jij mag het slot," zei Elena. "Ik houd de sleutel tot het zover is. Maar jij draait hem om."

Sofia grijnsde. Breed. Alsof ze het voor de tweede keer cadeau kreeg.

Onder de tafel vond Iris Sofia's hand. Hield hem vast. Haar duim over Sofia's knokkels. Sofia kneep terug.

Marie keek ernaar. Naar de handen. Naar Thomas in zijn te kleine badjas. Naar Elena die haar koffie dronk alsof ze zojuist niet de wereld had veranderd.

Dit is een familie, dacht Marie. Een vieze.

Ze glimlachte. Ze sneed nog een croissant doormidden en gaf de grootste helft aan Thomas.

"Voor de beer," zei ze.

"Ik hou van je," zei Thomas tegen de croissant.

Niemand lachte. Het was warm in de keuken, de ramen besloegen, en de boter op zijn bord werd langzaam zacht.

* * *

Na het ontbijt sneeuwde het opnieuw. Nat, groot, het soort sneeuw dat niet bleef liggen maar wel even deed alsof.

Thomas deed de tuindeur open "voor de wetenschap", zei hij, in de te kleine badjas, met blote voeten op de drempel.

Sofia was al buiten. Ze stond op het gras in zijn T-shirt en Iris' laarzen, en ze had een sneeuwbal in haar hand die meer water was dan sneeuw.

"Niet doen," zei Thomas.

Ze deed het. De sneeuwbal raakte hem midden op de borst, precies in de opening van de badjas, en gleed naar beneden.

Hij schreeuwde. Echt. Een hoog, onwaardig geluid dat niemand in dit huis ooit van hem had gehoord.

"Dertien weken op het randje," zei Sofia, "en hiervan ga je gillen?"

"Dit is koud!"

"Het andere was ook koud. Staal is koud."

"Het staal had ik zelf gevraagd!"

Marie verscheen achter hem in de deuropening met een pollepel in haar hand. "Sofia," zei ze. "Binnen. Nu. Je loopt op blote benen in december."

"Ik heb laarzen aan."

"Je benen zijn bloot. Binnen."

Sofia kwam binnen, lachend, met rode knieën. Iris sloeg een deken om haar heen. Thomas stond nog in de deur en veegde smeltende sneeuw van zijn buik, en Elena kwam naast hem staan en keek mee naar beneden, naar waar de sneeuw was gebleven, tegen het staal.

* * *

Later, toen Sofia boven onder de douche stond om warm te worden, zaten Iris en Elena samen op het bankje in de bijkeuken, waar het naar wasmiddel rook.

"Hoe is hij echt?" vroeg Iris zacht.

"Beter," zei Elena. "Hij eet. Hij lacht om zijn eigen knieën. Hij gilde net om een sneeuwbal. Twee weken geleden zat hij op de rand van het bad en wilde hij met alles stoppen."

"En jij?"

Elena keek naar de wasmachine. "Ik ben moe," zei ze. "Ik heb dertien weken geteld. Druppels, dagen, glaasjes. Ik ben blij dat ik morgen kan stoppen met tellen."

"Je gaat niet stoppen met tellen," zei Iris. "Je gaat iets anders tellen."

Elena lachte. "Wat dan?"

"Centimeters," zei Iris. "Die erin passen."

Ze zaten even stil. Toen legde Elena haar hoofd op Iris' schouder, voorzichtig, naast de littekens, en Iris liet haar. De wasmachine begon te centrifugeren. Geen van beiden stond op om hem uit te zetten.

* * *

Om tien uur ging de bel.

Thomas stond het dichtst bij de gang. Hij deed open voordat iemand hem kon tegenhouden, in de te kleine badjas, die bij de beweging naar de deurklink nog verder openviel.

Op de stoep stond een bezorger met een doos. Een jongen van een jaar of twintig, met een pet en oortjes in. Hij keek naar het pakket. Hij keek naar de badjas. Hij keek heel zorgvuldig naar het pakket.

"Van Duren?" vroeg hij.

"Nee," zei Thomas. "Maar ik neem het aan. Van Duren is een vriend."

"Hier tekenen."

Thomas tekende. Het staal onder de badjas tikte tegen de deurpost. De jongen keek naar de lucht.

"Prettige dag nog," zei de jongen, en liep sneller weg dan nodig.

In de keuken lag Sofia dubbel over het aanrecht. Iris had haar hand voor haar mond en haar ogen liepen. Elena kwam de gang in, nam het pakket uit Thomas' handen en duwde hem zachtjes terug naar binnen.

"Wat zat erin?" vroeg Marie.

Elena las het kaartje. "Van Henk," zei ze. "Voor Marie. Een koperen pan."

"Een koperen pan," herhaalde Marie. Ze klonk ontroerd.

"Met een briefje," zei Elena. "Voor als de pan moet."

Marie werd rood. Voor het eerst in maanden. Sofia gierde opnieuw.

"Hoe weet Henk dat?" vroeg Iris.

"Ik vertel hem dingen," zei Marie. "Dat hoort bij de dienst."

"Die arme jongen," zei Thomas.

"Hij heeft genoeg gezien," zei Marie. Ze pakte een servet, tekende er met een pen een poppetje op in een badjas met knieën die uitstaken, en hing het op de koelkast, met de molenmagneet. "Huisgeschiedenis," zei ze.

Thomas wilde het eraf halen. Elena hield zijn pols vast.

"Laten," zei ze.

"Ik word belachelijk gemaakt in mijn eigen keuken."

"U wordt bemind in uw eigen keuken," zei Marie. "Dat ziet er van buiten hetzelfde uit."

* * *

Na de lunch fietste Iris naar het buurthuis aan de singel, waar tussen de feestdagen een tekenklas doorging voor gepensioneerden en studenten. Ze had zich in november aangemeld als model. Toen had het een plan geleken. Nu stond ze achter een kamerscherm met een badjas van het buurthuis, die naar wasverzachter en andermans schouders rook, en haar handen trilden.

Elena en Sofia zaten achterin, met een schetsboek dat geen van beiden zou gebruiken. Dat had Iris gevraagd. Niet naast haar. Achterin. Waar ze ze kon zien als ze opkeek.

De docent was een vrouw met verf onder haar nagels. "Twintig minuten staand," zei ze. "Dan een pauze. Dan liggend. Je mag zelf kiezen hoe."

Iris liet de badjas zakken.

Er waren elf mensen in de zaal. Ze hoorde de potloden beginnen, een geruis als regen. Ze stond op het podium met haar gewicht op één been, zoals de docent het had voorgedaan, en haar armen hingen. Ze hield ze niet voor zich. De littekens onder haar borsten waren nog roze, acht weken oud, en elf mensen tekenden ze, lijn voor lijn, zonder te vragen waarom ze er zaten.

Een oude man vooraan keek naar haar heup en toen naar zijn papier en toen weer naar haar heup, heel ernstig. Een meisje met een neusring gumde iets uit. Niemand keek naar haar zoals mannen op recepties hadden gekeken. Ze keken alsof ze er was.

Halverwege voelde ze dat ze nat werd. Ze werd rood, en de docent zei "mooi, die kleur, hou die vast", en achterin hoorde ze Sofia proesten in haar mouw.

In de pauze kwam Elena naar het podium met een glas water. "Hoe is het?"

"Ik sta hier naakt voor een gepensioneerde notaris," fluisterde Iris, "en ik ben nat. Wat is er mis met mij?"

"Niks," zei Elena. "Je bent gezien en je bent niet weggelopen. Dat is iets anders dan mis."

Bij de liggende pose koos Iris zelf. Op haar rug, op het oude laken van het buurthuis, met één knie opgetrokken en haar armen boven haar hoofd. Haar borsten vrij. Haar oksels vrij. Alles. Twintig minuten. Achterin had Sofia haar schetsboek toch opengeslagen en tekende, met haar tong tussen haar tanden, en Iris keek naar het plafond en ademde.

Na afloop gaf de oude man haar zijn tekening. Ze stond erop zoals ze lag: open, met één opgetrokken knie en twee dunne lijnen onder haar borsten, precies getekend, zonder iets weg te gummen.

"Dank u," zei hij. "U lag heel eerlijk."

Op de fiets naar huis huilde ze. Sofia fietste naast haar en hield haar hand vast bij elk stoplicht.

* * *

Laat in de middag zat Sofia aan de keukentafel met een oud hangslot uit de schuur en een sleuteltje.

Ze draaide het open. Dicht. Open. Iris zat tegenover haar met een dossier dat ze niet las, en Marie stond bij het fornuis met de nieuwe pan, die ze al drie keer had gepoetst hoewel hij nieuw was.

"Wat doe je?" vroeg Iris.

"Oefenen."

"Op een hangslot."

"Ik wil niet dat het morgen hapert," zei Sofia. "Ik wil niet dat ik sta te prutsen en dat hij moet wachten en dat iedereen kijkt naar mij in plaats van naar hem." Ze draaide het sleuteltje. Klik. "Het moet één beweging zijn. Zonder haast. Maar ook zonder prutsen."

Iris legde haar dossier neer. "Zo zorgvuldig," zei ze. "Voor zulke mensen maak ik testamenten."

"Ik sta niet in je testament."

"Nog niet."

Sofia keek op. Iris keek terug, en ze bedoelde het, en ze zeiden er allebei niets meer over. Sofia draaide het sleuteltje nog één keer om, heel langzaam, en luisterde naar de klik.

"Zo," zei ze. "Zo klinkt het morgen."

* * *

's Avonds keken ze een film, met z'n vijven op de bank, met te weinig dekens.

Iris lag met haar hoofd op Sofia's schoot. Elena had haar voeten in Thomas' schoot gelegd, boven op de badjas, die hij nu had verruild voor zijn eigen. Marie zat rechtop aan het eind en viel na twintig minuten in slaap, met een kruimel op haar lip.

Thomas boog zich over de leuning en veegde de kruimel weg met zijn duim. Marie beet in zijn duim zonder haar ogen open te doen.

"Au," fluisterde hij.

"Verdiend," mompelde Marie, en sliep verder.

Halverwege de film schoof Elena haar voet een stukje hoger, over zijn dij, tot ze het staal voelde onder de stof. Ze drukte één keer. Hij hield zijn adem in.

"Morgen," fluisterde ze.

"Morgen," zei hij.

Niemand wist achteraf hoe de film afliep.

* * *

Toen de anderen boven waren, bleef Marie met hem alleen in de keuken. Hij zat aan tafel in zijn eigen badjas en at het laatste stuk croissant van die ochtend, koud.

Ze ging tegenover hem zitten.

"Professor."

"Marie."

"Morgen is het zover."

"Ja."

"Bent u bang?"

Hij dacht erover na. "Een beetje," zei hij. "Niet voor het slot. Voor daarna. Dat ik niet meer weet wat ik ben als er niks meer om me heen zit."

"U bent dan een man in een badjas," zei Marie. "Met een te grote pik en een te kleine badjas. Dat weten we al. Dat staat op de koelkast."

Hij lachte. Voor het eerst in weken lachte hij om zijn eigen lijf.

Marie stond op. Ze haalde een croissant uit de broodtrommel, die ze die ochtend apart had gelegd, met een briefje erop: Voor als het dal terugkomt.

Ze keek ernaar en legde hem terug.

"Hij komt niet terug," zei ze. "Het dal. Maar ik bewaar hem toch."

"Waarom?"

"Omdat ik hier werk," zei Marie. "Ik bewaar alles."

* * *

En jij?

Alvast één zin uit het volgende deel. Luister goed: "Ze deed het met haar tanden. De sleutel. En daarna kuste ze het afgedrukte vlees."

Waar zat jij bij dit ontbijt? Naast Sofia, die het slot mag? Of tegenover Thomas, in die te kleine badjas, die eindelijk weer at?

Een sneeuwbal tegen staal, een vrouw op een podium. Wat zou jij hebben getekend? Reacties staan open, en nachtegaal.schrijft@gmail.com ook. Achter Vera zit een man die dit deel schreef met de verwarming te hoog.

— Vera Nachtegaal