Even later, met het hoofdgerecht op de bordjes voor ons, schoven Lot en Rogier aan. En even daarna Bert en Henriëtte Zwart, de ouders van Greet. “Mogen we erbij komen zitten, Joline?” Die schoof twee stoelen naar achteren en lachte: “Ik kan jullie natuurlijk nooit weigeren. Op de bruiloft van jullie eigen dochter.” We stelden Charlotte en Rogier voor en Henriëtte keek nadenkend. “Wacht even… Charlotte… Lot… Een van de zussen Boogman, geloof ik? Die tweeling uit de Bijbelbelt?”
Er gleed een trekje over het gezicht van Lot. “Inderdaad. En ik ben blij dat u onze nieuwe achternaam gebruikt, mevrouw Zwart. Met de oude willen mijn zus en ik niets meer te maken hebben. De eigenaars daarvan zitten een aantal jaren in de cel.” Henriëtte knikte langzaam. “Ik heb de samenvatting van dat verhaal gehoord. Laten we het daar maar niet meer over hebben; ik zag aan je gezicht dat het geen fijne herinnering is. En voor vrienden ben ik Henriëtte, mijn man is Bert. En jullie zijn vrienden, heb ik begrepen. Hele goede vrienden van Greet en Anita.”
Lot knikte. “Ja. We hoefden er niet lang over na te denken om ze op te nemen in onze grote vriendengroep. En daar voelen ze zich thuis.” Bert lachte. “Ja, daar hebben we deze week iets over gehoord. De halve nacht liggen giebelen als een stel pubermeiden na een… ahum… nogal intensief Sinterklaasfeest in Malden.” Hij bleef grijnzen. Ik boog voorover. “Bert: heb jij dan bijzonderheden opgevangen van je lieve dochter over die halve nacht? Die zou ik graag willen weten, want die blonde schoonheid naast me houdt haar mond stijf dicht daarover.” Ik kreeg een schop onder tafel. “Kéés! Gedraag je!”
Henriëtte zei kalm: “Het valt me mee dat niet term ‘majóór’ valt, Joline.” “Dat is het voorrecht van jullie dochter, Henriëtte. En ze hanteert ‘m nogal vaak, als Kees weer eens recalcitrant is. Ik heb wel wat andere termen en maniertjes om die meneer naast me tot de orde te roepen.” Ik wreef over mijn scheenbeen. “Nou, inderdaad… Wéér een blauwe plek. Dank je wel schat, ik hou ook van jou.” Rogier zei vlakweg: “Ik weet hoe het voelt, Kees. We gaan straks, samen met Gerben en Fred wel een Jägermeistertje naar binnen werken en bij elkaar uithuilen.”
Joline bitste: “Niks ervan, meneer van der Vlist! En wie moet dan weer naar huis rijden? Natuurlijk: de dames omdat de heren zich weer eens niet konden beheersen. Zuipschuiten…” “Tja, dan hebben Greet en Anita het makkelijker”, zei Bert droogjes. “Geen heren om in toom te houden. Zal een boel onrust schelen…”

Joline’s gezicht werd plotseling nogal gesloten en Henriëtte zag dat. “Jij denkt aan die ruzie van een paar weken terug, Joline?” Die knikte. “Hebben wij ook van gehoord. En jullie hebben er een behoorlijk deel aan bijgedragen dat die twee elkaar weer in de armen sloten. Dank je wel.” Jolien wees naar mij en naar Lot en Rogier. “Dat hebben we samen gedaan, Henriëtte. Daar ben je vrienden voor. Bovendien…” Haar gezicht werd nu ondeugend. “…Je denkt toch niet dat wij zo’n knalfeest als dit laten vernaggelen omdat die meiden ruzie hebben over, volgens hun eigen woorden, ‘een futiliteit’?” We grinnikten samen.
Na een paar happen vroeg Lot plotseling: “Hebben jullie nooit moeite gehad met de geaardheid van Greet?” Bert keek op. “Het was nogal schrikken toen ze het vertelde. Ze had vlak daarvoor een kortstondige relatie gehad met een knul en kwam op een gegeven ochtend uiterst zwijgzaam en grimmig kijkend thuis. En toen we vroegen wat er aan de hand was, zei ze botweg: ‘Ik ga nooit meer met een vent naar bed, Pa. Dit was a once in a lifetime experience. Wat een egoïstische eikel.’
Nou ja, wij natuurlijk nogal ontsteld omdat je eigen dochter ronduit zegt dat ze met die knul naar bed is geweest en als klap op de vuurpijl zei ze even later: ‘Ik wilde echt zeker weten of vrijen met een vent fijn zou kunnen zijn. Nou, dat was het dus niet. Nu weet ik zeker dat ik op meiden val.’ Nou ja, we hadden al zo’n vermoeden, dus zo groot was de schok niet. En we hebben haar verteld dat we haar gelukkig wilden zien. En of dat met een lieve meid was of een lieve knul: het maakte ons niet uit. Toch duurde het een aantal jaren voordat ze Anita tegen het lijf liep. Jaren waarin Greet zich helemaal op haar studie stortte. Eerst orgel, en daarnaast ook bugel en directie.”
“Ja, hou op, schei uit”, mopperde ik. “Met name de combi ‘bugel en directie’ heb ik nogal wat ervaring mee…” Bert keek me indringend aan. “Zal ik jou een geheim vertellen, Kees? Vorig jaar ergens vlak voor kerst waren de meiden een zaterdag bij ons Enfin, we vragen hoe het is en zo, de gebruikelijke prietpraat. En Greet zegt: ‘Ik heb sinds twee weken een nieuwe leerling. Ex-militair, Bosnië-veteraan, ongeveer 30 jaar oud. Met een pracht van een bugel maar hij heeft al jaren weinig gespeeld. Met dié vent en zijn vriendin heb ik een klik. Vanaf ons eerste telefoongesprek al. En ik heb ‘m nu twee lessen gegeven, in de kerk: die kan veel meer dan hij nu denkt, Pa. Ik ga hem vragen of hij met de kerstnachtdienst wil spelen. Ik zet ‘m gewoon voor het blok met een rotsmoes. Iets dat onze vaste trompettist niet kan of zo. Kees, zo heet hij, moet gewoon in het diepe geflikkerd worden.’ Dát zei ze, Kees.” Joline, Lot en Rogier kwamen niet meer bij van het lachen. “Oh Kees… Je zou jezelf eens moeten zien nu!” hikte Joline. “Alsof je een krat citroenen hebt leeggegeten… Ik kom niet meer bij!!!” Ik keek Bert aan.
“Heeft die trut… sorry… Heeft jullie lieve dochtertje dat geflikt? Ik ga de opperwachtmeester eens tuchtigen op plekjes waar het nogal zeer doet, denk ik. Is ze helemaal belazerd… Mij gewoon bedonderen met de smoes dat de vaste trompettist een blindedarmontsteking heeft en me vervolgens voor de leeuwen gooien. Weet je hoeveel slaap me dat heeft gekost?”
Joline zei liefjes: “Ja, dat weet ik schatje. En dat was soms best prettig…” Nu schoot Henriëtte gierend in de lach en ook Bert moest grijnzen. “Blij toe dat er toch nog iets positiefs uit die actie van Greet voorkwam, Joline.” Rogier en Lot zaten ook met een brede lach naar me te kijken. “Wel allemachtig…” gromde ik. “Nou ja, ik ga straks tijdens het feest nog een toespraakje houden, dan pak ik de opperwachtmeester wel even hard aan…” Joline legde een hand op de mijne. “Niks ervan, mister macho. Je mag vertellen dat je dit vanavond gehoord hebt en dat je er achteraf blij mee was en trots. En dat je elke week geniet als Greet je weer eens op je donder geeft en zo. Verder niet. Greet heeft hier ook nogal wat beschermers zitten, weet je… Haar ouders, de vader van Anita, een hele fanfare, Ton Koopman en onze vriendengroep… Denk je dat je die allemaal aan kunt? Ik denk het niet. Dus: aardig zijn, Kees Jonkman, anders verlaat je dit pand nogal kreupel of in een ambulance. Gesnopen?” Henriëtte zei droog: “Joline… Heb jij ook die masterstudie ‘Directie’ gedaan op het conservatorium? Zo ziet het er in ieder geval wel uit…”
Ik hoefde niets te zeggen, dat deed Lot voor me. “Nou of ze specifiek dié Master heeft gedaan weet ik niet, maar directief kan ze wel zijn, weet ik uit ervaring. Sinds mei is ze mijn directe chef en die van mijn zus Margot, dus we hebben wat ervaring, zeg maar.” Op dat moment kwam Gerrit Zondervan, de vader van Greet, aanlopen, bord in zijn hand. “Mag ik hier aansluiten, mensen? Even met mijn mede-schoonouders kletsen hoe wij onze dochters nu in de hand gaan houden.”
“En jij denkt dat dat gaat lukken, Gerrit? De afgelopen jaren hebben we daar nog weinig van gemerkt.” Henriëtte keek hem liefjes aan. “Nou ja Henriët… we zijn nu formeel aan elkaar verbonden. En wij zijn met z’n drieën, zij slechts met z’n tweeën. Moet lukken, dacht ik zo.” “Nou, keep on dreaming, Gerrit. Zuster Zwart is een nogal pittig appeltje om te schillen, hebben we gemerkt.” Hij keek nogal vragend. “Zuster Zwart – Zondervan sinds een paar uurtjes, sukkel!” Toen sloeg Gerrit tegen zijn voorhoofd. “Sorry! Was nog niet ingedaald bij me.”
“Dat is ten eerste fysiek nogal moeilijk bij een man en ten tweede ben je daar een aantal jaren te laat mee, Gerrit”, zei Joline. “Dat was bij haar geboorte. Nou ja, vlak ervoor in feite.” Hij zuchtte en keek mij aan. “Is jouw echtgenote altijd zo bijdehand? Zo ja: sterkte.” Ik hief mijn handen op. “Ik zeg even niets, Gerrit. Anders liggen mijn schenen aan het eind van deze avond helemaal open. Ik heb al een trap te pakken.”
Joline snoof. “Namaak-macho… Oh oh, wat doen we weer stoer. Maar ondertussen…” “Nou, dat ‘stoer’ zie ik wel, Joline. Dat ‘namaak’ even niet, als ik dat uniform zo bekijk.” Ik knikte. “Dankjewel voor dit compliment. Nu hoor je het eens van een ander, schat.” Joline snoof weer. “Poeh… Al die onderscheidingen kreeg je vér voor je Joline leerde kennen, vriendje. Daarna kwam er niks meer bij, toen was je getemd.”
Charlotte sprong voor me in de bres. “Hoho, Jolien, da’s niet waar. Hij kende jou al bijna een jaar en is tóch in één klap van sergeant naar majoor bevorderd. Dat kun je niet ontkennen. Mar en ik waren erbij.” Een langzame glimlach trok over Joline d’r gezicht. “Lotje… Weet je nog wat ze zeiden toen Kees en Fred bevorderd werden? Een bevordering van onderofficier naar officier… Dat je ruggengraat verwijderd wordt en zo? Dat klopte feilloos voor Kees en Fred. Een paar weken later waren ze allebei getrouwd, de sukkels.”
Lot proestte het uit, Rogier zat ook gemeen te grijnzen en de ouders van Greet en Anita konden hun lachen ook niet houden. “Nou, die colleges ‘Directie’ zijn inderdaad wel goed aangeslagen, Joline”, grinnikte Henriëtte. Ik gromde: “Dank voor je voorspraak Lot, maar ergens voel ik dat ik bedonderd word. De afrekening volgt.” Lot stak een vinger in haar mond en met een lief stemmetje zei ze: “Maar… ik ben altijd zo aardig tegen u geweest, meneer Jonkman…”

Zo zaten we nog verder wat te geinen, tot Joline het gesprek plotseling een hele serieuze wending gaf. “Gerrit… als ik er niets mee te maken heb: gewoon zeggen, maar… jouw echtgenote?” Hij verstrakte even en zei toen: “Fleur. Die is twaalf jaar geleden overleden, Joline. Dementerend en daaroverheen nog eens een agressieve hersentumor. Binnen een jaar was ze wég. De laatste maanden heeft ze in een verzorgingstehuis doorgebracht en daar leerden we Greet kennen.
Die heeft elke week voor haar op haar elektronisch orgel gespeeld. En samen gezongen.” We schrokken en Joline zei: “Sorry dat ik het zo botweg vroeg, Gerrit.” Er schoot mij iets te binnen. “Gerrit… Een paar weken terug haalde Richard zoiets in zijn preek aan. En Greet werd daar hevig door geraakt. Nu begrijp ik één en ander. En Greet vertelde dat ze, toen die dame overleed, ze nog een jaar lang in dat verzorgingstehuis heeft gespeeld en gezongen. En toen ze op missie ging naar Bosnië een CD heeft opgenomen met de liedjes die daar speelde en daar heeft achtergelaten.” Gerrit knikte. “Ze heeft twéé CD’s opgenomen, Kees. Eentje ligt er bij mij thuis.”
Het was even stil, toen vervolgde hij: “En toen Greet terugkwam uit Bosnië is ze de eerste zaterdag daarna weer met haar keyboard naar dat verzorgingstehuis toegegaan om weer te spelen. En daar kwam ze Anita weer tegen. En zo is het begonnen. Héél langzaam en voorzichtig. Eerst als kennissen, toen vriendinnen en uiteindelijk hele goeie vriendinnen. Om acht jaar geleden tegen elkaar uit te spreken dat ze niet zonder elkaar konden.” Hij glimlachte. “En nu zijn ze getrouwd. Iets waar ik bijzonder blij mee ben. En ik ben ervan overtuigd dat Fleur, als ze nog geleefd had, vandaag ook heel blij geweest zou zijn.” Henriëtte knikte. “Zeker weten, Gerrit. Die twee zijn voor elkaar gemaakt.”
Het was even stil, toen legde Joline haar hand op die van Gerrit. “Fijn dat je ons dit vertelde. Dit wisten we niet. Maar kunnen het nu in perspectief zien. En er met beide dames over praten zonder blunders te maken.” Hij knikte. “Voor Greet ligt het misschien nog wel gevoeliger dan voor Anita, Joline. Zo dadelijk, na het dessert zal ik in mijn toespraak er iets over zeggen.” “We zullen er rekening mee houden, Gerrit.”
En wéér keek ik met ontzag naar mijn vrouw. Zó lief… Gerrit liep naar een andere tafel. Bert en Henriëtte keken ook naar Joline en Hendriëtte zei zachtjes: “Wat ben jij een schat, Jolien.” Die bloosde even. “Ik moést het weten, Henriëtte. Anders zou een van ons vroeg of laat een enorme blunder begaan.” Na een paar minuten riep de gastheer ons op om het dessert te komen halen en Joline zei tegen de anderen dat wij nu eens gingen verkassen. Henriëtte lachte. “Dan gaan wij Brecht wel even ondervragen…” Ik keek gespeeld boos. “Geen gekke fratsen met deze jongedame uithalen hé? Wij zijn bijzonder zuinig op haar!”
Brecht trok een gezicht. “Ik ken de ouders van Greet langer dan jou, Kees. Wees maar niet bang. Misschien gaan we het eens over jullie hebben. Dooeiii…” We haalden ons dessert. Tot onze verbazing warme bitterkoekjespudding. Ik maakte het meisje wat mij opschepte daar een compliment over. Ze lachte lief en vroeg toen: "Mag ik straks, als ik klaar ben met het eten opscheppen, die mooie hond even aaien, meneer?" Ik knikte. "Dan doe ik zijn hesje wel even uit, dan is Mocca vrij'. Dán mag je hem aanhalen. Met zijn hesje aan is hij aan het werk en moet hij op degene letten die hem aan de lijn heeft."
Het meisje knikte.

We liepen door en zochten een plekje aan een andere tafel. En kwamen uit bij… Greet en Anita! Samen met Mel, Claar, Rob en Ton. “Nou, jij hebt weer een verovering gemaakt, Kees…” Joline keek me verwijtend aan. En Mel reageerde natuurlijk meteen. “Verovering? Onze ijsberg? Nou, maak me eens gek, Kees.” Ze keek gemeen. “Zeg rooie… Wil jij niet mijn imago door het slijk halen? Dat heb je al veel te vaak gedaan. En als het niet deed, deed Claar het wel. En als iemand je dan verwijtend aankeek, onschuldig zeggen: ‘Nee, dat was m’n zus’… Ik ken jullie langer dan vandaag, krengetjes.” Claar keek Melissa hooghartig aan. “Laat mij er even buiten Claar. Ik ben een onschuldig jong ding.”
Maar ze had buiten Anita gerekend. “Clara, je zit de zaak weer eens te flessen. Ik zag het handje van een zekere luitenant net over jouw bovenbeen aaien; teken dat dát je vriendje is. Dus jij bent Clara. Want van die voormalig machinist had je dat niet gepikt, dame!” Joline lachte Claar uit. “Zo. Die heb je te pakken, Claar. Goed opgemerkt Anita!” Die humde. “Ik ben verpleegkundige. En verpleegkundigen letten altijd heel goed op mensen. Dat is de essentie van hun vak. Greet hoeft alleen maar leerlingen op hun falie te geven, een orgel of een bugel te bespelen of zo’n fanfare in toom te houden. Appeltje-eitje vergeleken met het drukke leven van een hoofd-verpleegkundige.”
Greet keek haar even doordringend aan. “Zit jij nou mijn beroep af te kraken, zuster nog-niet-zo-gek-lang-Zwart-Zondervan? Pas je een beetje op? Er lopen hier nog wat lui van die fanfare rond, alsmede een paar hele goeie organisten en Kees zal er ook het nodige van vinden! Of wil je zo graag klant worden op je eigen SEH? Op oudjaarsavond is dat wellicht niet verstandig. Al die prutsers die dan worden binnen gebracht met…”
Ze sloeg een hand voor haar mond. “Sorry. Dat ging even te ver, schat.” Anita gaf haar een vlugge zoen. “Ik weet wat je wilde zeggen, schat. Lui met een alcoholvergiftiging, lui met één in plaats van twee ogen of met negen vingers in plaats van tien… Ik weet hoe het er straks uitziet. Dit is mijn eerste vrije oudjaarsdag sinds zes? Misschien wel zeven jaar.” Ze keek even voor zich uit. “Verdomme: ik voel me bijna schuldig dat ik er niet bij ben.”
Ik keek haar aan. “Dat gevoel is mij niet onbekend, Anita. Op de eerste oudjaarsavond na mijn terugkomst uit Afghanistan zat ik me ook op te vreten. Omdat ik dáár wilde zijn. En niet hier in Nederland laf een mousserend wijntje achterover wilde slaan en te kijken naar al het vuurwerk wat de lucht in ging. Maar dat is compleet onterecht, lieve schat. Ze rooien het ook zonder zuster Zwart-Zondervan. Net zoals ze het rooiden zonder sergeant Jonkman en zijn Bravo-groep.” Greet knikte. “Helemaal mee eens, Kees.” Even was het stil, toen zei Joline: “Hoe goed je ook in je vak bent, Anita: je bent niet onmisbaar.” Claar en Mel knikten, evenals Ton en Rob. Anita pakte een witte zakdoek en depte haar ogen even droog.

“Hé! Is dat nog steeds mijn zakdoek? Die ik vanmiddag aan Greet heb gegeven?” Greet knikte. “Ja, waarvoor nog hartelijk dank, Kees. Want die groene… Tja, dat staat inderdaad niet. Niet bij mijn DT, maar ook niet de mooie jurk van mijn schatje hier.” Ik mopperde: “Nou, als jullie ‘m allebei gebruiken, dan mag hij na vanavond wel naar een stomerij. Of chemisch gereinigd worden. Ik weet niet exact wat een betere manier is om al jullie lichaamszouten er uit te krijgen… Mel, Claar: dat is meer jullie expertise… Wat is het beste middel om zout uit textiel te krijgen? Jullie waren toch van de toegepaste natuurwetenschappen? Ik heb in de vierde klas het vak ‘biologie’ laten vallen…”
Joline vulde gemeen aan: “Logisch, want in die klassen kwamen de onderwerpen over de voortplanting aan bod. En daar was meneer toen nog wat huiverig voor…” Een lachbui steeg op van ons tafeltje en ik keek zielig. “Van je eigen echtgenote moet je het hebben… Om Rob maar weer eens te citeren: Blond krengetje!” Rob keek verveeld. “Laat mij er even buiten, Kees. Straks moet ik weer dingen vertellen over puistige buurjongens en zo. Het laatste jaar te veel moeten doen en om één of andere reden eindigde dat nogal vaak met een tik op mijn oor.”
Joline keek tevreden. “Fijn om te horen, broertje.” “Nou Jo… het horen ging na zo’n tik vaak wat minder; dan zat er gedurende een tijdje zo’n piep in mijn oor. Gelukkig heb ik een goeie verpleegkundige, die mij dan liefjes afleidt, zonder dat de ziektekostenpremie weer skyhigh gaat.” Anita zuchtte, keek rond en vervolgens naar Greet. “Schat… vrijwel iedereen heeft het dessert op. Zo dadelijk gaat men rond met de koffie. Zullen wij qua toespraken het spits maar afbijten? Dan hebben we dat ten minste gehad. Kóm.” Ze stonden op, liepen naar de cateringsmanager en smoesden even met hem. Hij pakte vervolgens de microfoon.
“Geachte familie, vrienden, dames en heren… Voordat wij de koffie uitserveren wil het kersverse bruidspaar het woord tot u richten. Als zij hun zegje gedaan hebben, regelen wij de koffie. Daarna zijn er nog een paar sprekers die zich hebben aangemeld. Als die hebben gesproken, mag u zich gaan uitleven; hetzij op de dansvloer, hetzij opzij van de dansvloer, aan de tafeltjes die daar straks staan. Of een combinatie van beiden natuurlijk. Nu graag uw aandacht voor Anita en Greet Zwart!”

Applaus klonk en Anita pakte de microfoon over. “Lieve familie, lieve vrienden en vriendinnen… Het is even wennen: ik werd zojuist voor het eerst officieel aangekondigd als ‘Anita Zwart’. Iets waar ik de laatste twee jaar heel hard naar heb uitgekeken. Want formeel samenwonen is allemaal leuk en aardig en zo, maar om als echtpaar door het leven te gaan is toch anders. Voor ons helemaal, want…” Ze haperde eventjes. “… want voor twee Lesbo’s is dat best wel een statement. Maar dat statement wilden Greet en ik graag samen maken. Wij allebei, en met niemand anders dan elkaar. Toen we elkaar een aantal jaren geleden leerden kennen merkten we dat we best wel vaak op één lijn zaten. Voor degenen die nog niet wisten hoé wij elkaar leerden kennen zullen we dat nu vertellen; een verhaal met een traan en een lach… Greet, wil je me helpen als ik te emotioneel word?” Anita ademde even diep in en stak van wal. “Wij leerden elkaar kennen in het verzorgingstehuis waar mijn moeder was opgenomen. Dementerend en vervolgens kreeg ze ook nog eens een hersentumor. Voor de meeste mensen niet meer te bereiken. Totdat een van de verzorgenden merkte dat mijn moeder opleefde als ze muziek uit haar jeugd hoorde. Kinderliedjes, maar ook psalmen en gezangen. En die zong ze mee! Zonder enige hapering in de tekst. Manon, die verzorgende, kende Greet en vroeg haar of zij het zag zitten om voor mijn moeder op haar keyboard te spelen. En Greet stemde toe, ging daar ’s Zaterdags heen, keyboard onder de arm en speelde. Eerst bij mijn moeder op haar kamer, later in de zaal van het huis. En een aantal mensen sloot zich aan om samen oude kinderliedjes, psalmen en gezangen te zingen. Men zag er naar uit! En ik ook; ik zorgde dat ik er zaterdags ook bij was. Even mijn moeder zien die met een lach op haar gezicht gelukkig leek te zijn…”
Ze haperde even. “En na het ‘zanguurtje’ gingen Greet en ik altijd een kop koffie drinken. Dat was haar honorarium: een kop koffie ‘van het huis’. Na een jaar overleed mijn moeder. Ik was er, ondanks dat we wisten dat die dag zou komen, helemaal kapot van. Greet heeft me uit de put gehaald en me bijna gedwongen om mijn studie verpleegkunde af te maken. Want ik zag de zin er niet meer van in; wat heeft het voor nut om mensen te helpen als ze tóch sterven? En Greet ging door met haar zangmiddagen, ondanks dat mijn moeder er niet meer was. De eerste zaterdagen kon ik geen noot uit m’n keel krijgen, die zat dicht. Maar na ruim een half jaar zei Greet dat ze over een maand moest stoppen: ze werd uitgezonden naar Bosnië als militair ambulancechauffeur. Maar de schat nam, voordat ze op missie ging, een CD op met alle liedjes, psalmen en gezangen die we vaak zongen. En die gaf ze aan mij, met de vraag of ik nu dat zanguurtje wilde verzorgen. En praktisch als ze nu eenmaal is zei: ‘An, zet die CDspeler op ‘random’ en laat het ding z’n werk doen. Er staat ruim een uur muziek op, da’s voldoende.’
Een week later vertrok ze naar Bosnië en drie dagen daarna draaide ik die CD voor het eerst in het verzorgingstehuis… En toen besefte ik dat ik Greet als een malle miste. Enfin, ik had haar adres, compleet met NAPO veldpostnummer, dus ik schreef haar. Eerst over hoe de zangmiddagen waren verlopen, later ook over andere dingen. En in één van die brieven schreef ik, bijna als een p.s.: “Schat, ik mis je vreselijk!” Daarna kwam er twee lange weken geen antwoord. Twee weken waarin ik mezelf voor m’n kop sloeg waarom ik zo stom was geweest om dat te schrijven. Want ik had gemerkt dat ik ondertussen dolverliefd op haar was geworden…”
Ze keek Greet aan en die glimlachte. “En ik op jou, schat.” Anita ging verder. “Na die twee vreselijk weken kreeg ik een brief terug. Eén A4tje. Met een groot hart erop getekend en onderaan het papier de tekst: ‘Ik jou ook!’ Enfin, de volgende brieven waren wat… hoe zeg ik dat netjes? …explicieter zeg maar.” Was het gedurende het grootste deel van haar toespraak doodstil geweest, nu brak er een verlossende lachbui los.
Greet greep de microfoon. “En in Bosnië had ik het ook best druk. Veel rijden vanuit onze base in Bugojno naar diverse posten waar Nederlanders zaten. In de winter, dus onder behoorlijk moeilijke omstandigheden. Veel sneeuw, ijs, locals die als idioten reden… Overdag weinig tijd om te sippen en ’s avonds vaak hondsmoe. Maar wel elke avond een halfuurtje vrijmaken om Anita te schrijven. Mijn kamergenote werd er horendol van; die wilde slapen, maar ik moest nog schrijven… Uiteindelijk maar een piepklein lampje gekocht wat nét een vierkante decimeter licht gaf, zodat zij kon slapen en ik kon schrijven. En toen ik na zes maanden op Eindhoven Airport landde hebben we elkaar voor het eerst een knuffel gegeven. Een knuffel die op een later tijdstip, zónder militair publiek, wat inniger werd. En een jaar later trok ik bij Anita in, twee jaar daarna tekenden we een samenlevingscontract en kochten een jaar daarna samen een huis. Het huis waar we nu nog steeds wonen. Ons huis. Veilige basis voor een hele lieve verpleegkundige en een… nou ja, dat mag jij zeggen, schat.”
Anita pakte de microfoon weer terug. “…een schat van een musicus en militair. Want Greet is op en top militair. En daar hou ik wel van. Recht voor haar raap, als het nodig is keihard; allereerst voor zichzelf, maar soms ook voor mij. Want soms ben ik teveel die empathische verpleegkundige die zichzelf wegcijfert voor een patiënt. Maar Greet is soms ook keihard naar anderen toe.”
“Ja, nogal… Zal ik eens een boekje opendoen, Anita?” Een stem vanaf de tafel waar een deel van de fanfare zat. “Dan zul je het er wel naar gemaakt hebben, koekenbakker!” kaatste Anita vinnig terug. “Nou tot zover die empathische verpleegkundige…" klonk het nogal sceptisch vanaf diezelfde tafel. Gelach vulde de zaal. Greet pakte de microfoon weer. “Dit was ‘in a nutshell’ onze liefdesgeschiedenis. Treurig begonnen, maar nu staan we hier. Op onze eigen bruiloft, omringt door familie en veel vrienden. Waarvan ik een aantal mensen wil uitlichten: mensen die onze vrienden en familie waarschijnlijk nog niet kennen. Waarvan een aantal van u zich wellicht afvraagt: wat doen al die lui hier? De vriendengroep van de families Jonkman en Boogers. Kees en Joline, sta eens op!”
“Wat gaan we nu beleven?” mopperde ik. “Klep dicht, macho” hoorde ik zachtjes naast me. Greet vervolgde: “Kees belde mij vorig jaar vlak na Sinterklaas op of ik hem bugelles wilde geven. Enfin, ik nodigde hem uit om eens naar de Schootse Kerk te komen. Hij vroeg of het goed was als zijn vriendin mee kwam. Nou ja, prima toch? Vanaf het allereerst gesprek hadden Kees, Joline en ik een klik. Hij is ook Bosnië-veteraan, dat schepte al een band, maar hij had een hele mooie bugel gekregen en die wilde hij goed gaan gebruiken. Hij had al zes jaar bugelles gehad, maar hij was zoals hij zelf zei ‘wat roestig geworden’. Dat bleek overigens mee te vallen: hij speelde keurig wat op de partituren stond, maar enig gevoel, een eigen interpretatie, zat er niet bij…” Ze keek me pesterig aan. “Want ja, het blijft natuurlijk wel een lompe Infanterist…
Enfin, ik overviel Kees nogal door hem een paar dagen voor Kerst vorig jaar te vragen of hij met Wendy, Hendrik en mij mee wilde spelen. En tijdens die dienst én de middag ervoor hoorde ik dat Kees prima in staat was om héél gevoelig te spelen. En met Joline had ik ook al heel snel een goeie band: ook iemand die Kees wel in het gareel kon houden. Enfin, op een gegeven moment kwamen er ook twee zussen met bruine haren op donderdagavond mee naar de kerk. Die hadden een noodopvang bij Kees en Joline gekregen. Hard nodig, meer zeg ik er niet over. ‘Even naar Boven communiceren’ noemden die meiden hun uurtjes in de kerk. En van lieverlee hoorden wij dat hun vriendengroep steeds verder uitgebreid werd.
En een paar weken geleden werden An en ik ook gevraagd om deel uit te maken van die vriendenclub, ondertussen 20 mensen. Sta allemaal eens op, jongens en meiden!” Bij de diverse tafels stonden mensen op: Angelique en Henry, Fred en Wilma, Pa en Ma, Rob Sr. en Tony, Lot met Rogier, Margot met Gerben, Claar met Ton, Mel met Rob Jr. Joline en ik stonden al. Greet ging verder. “In totaal, met Anita en mij erbij, 20 mensen. Mensen die voor je door het vuur gaan, die je op elk willekeurig moment van de dag of nacht kunt bellen en die dan voor je klaar staan. Waarmee je vreselijk kunt lachen, ’s nachts met zeven meiden op één kamer ontzettend flauw kunt giebelen, maar die, als het nodig is ook een schouder geven waar je uit kunt janken. Of ze geven je een schone, witte zakdoek, omdat zo’n groen ding niet bij mijn goeie uniform hoort en nogal contrasteert met die mooie champagnekleurige jurk van mijn liefje hier… Waarvoor alsnog dank, Kees. Ga ondertussen maar zitten jongens…
De meesten van die gekken werken in hetzelfde bedrijf in Gorinchem. Ik vraag me af hoe lang dat nog gaat bestaan, want dat kan nooit goed gaan met al die idioterie binnen één gebouw…” Ze wachtte duidelijk op commentaar, maar niemand van de vriendengroep reageerde op die uitdaging. “Hoe dan ook: wij hebben er plotseling een grote vriendengroep bij en daar zijn we reuze blij mee. Jongens en meiden: ook voor geldt: als er iets is: gewoon bellen en we komen helpen. Ook als is het drie uur ’s nachts.” “Daar gaan we jullie aan houden, dames! Binnenkort komt de proef op de som!”
Rogier antwoordde dit keer. Ik niet; Joline had haar hoofd subtiel geschud, dus ik hield me maar gedeisd. Anita ging verder. “In ons beider werkkring werd ook nogal verschillend gereageerd op onze geaardheid en toen we samen gingen wonen. Greet heeft een paar keer hard van zich af moeten bekken op haar werk, ik heb een keer een co-assistent op het matje laten komen omdat meneer de arts-in-opleiding mij ten overstaan van een patiënt ‘pot’ had genoemd… Na een stevig onderonsje met Personeelszaken heeft hij het nu netjes over ‘Zuster Zondervan’…” Ze giebelde. “En hij moet weer overschakelen: als ik over een week weer aan het werk ga, mag hij me aanspreken met ‘Zuster Zwart’. Ja, het is afzien bij ons in het ziekenhuis… Maar over het algemeen doen de meeste mensen normaal… En nu zijn we getrouwd! En ik kan niet anders zeggen dan dat me dat tot nu toe vreselijk goed bevalt!” Ze keek met een stralende lach naar Greet. En ik zag het aankomen: de mond van Greet vertrok een beetje. Ze griste de microfoon uit de handen van Anita en zei op de snijdende toon die ik ondertussen wel van haar kende: “Daar denk je morgenochtend waarschijnlijk heel anders over, tutje!”
Een lachsalvo vloog door de zaal en Greet hield de microfoon nog vast. Zij vervolgde: “Hoe dan ook: wij zijn ontzettend blij dat jullie, maar ook de gasten op de receptie, in de kerk en op het gemeentehuis, de moeite en tijd hebben genomen om samen met ons deze dag te vieren. Toen we trouwplannen aan het maken waren, hebben we lang getwijfeld tussen ‘even rap naar het gemeentehuis en dat was het wel’ en ‘we maken er een knalfeest van: gemeentehuis, kerk, receptie, diner en feest’…
Uiteindelijk is het deze laatste keuze geworden en daar hebben we geen spijt van. Niet alleen om die leuke receptie, dit heerlijke diner en het vooruitzicht om straks met mijn liefje te dansen, maar vooral om de kerkdienst. In een kerk waar wij ons thuis voelen. Als we daar binnenkomen wéten we: hier mag je jezelf zijn. En je bent welkom. En er staat een prachtig orgel waar ik me helemaal op kan uitleven, samen met een gemeente die goed zingt. En een voorganger die deze gemeente ook op een prima manier leidt en tot nadenken aanzet. Richard, onze dominee was wél op de receptie maar kon niet op het feest zijn. Helaas. Hoe dan ook: wij zijn ontzettend blij dat jullie getuigen waren van onze trouwdag. Dank je wel!”

Poeh… Ik keek Joline aan; die was ook best wel onder de indruk van de toespraak van het bruidspaar. “Wát een verhaal, Kees…” fluisterde ze en ik knikte. “Ik wist de helft nog niet, schat…” De koffie werd rondgebracht en er verscheen op elk tafeltje ook een schaaltje met bonbons. Het was even rustig in de zaal; iedereen zat, rustig kletsend, wat uit te buiken. Tot de cateringmanager de microfoon weer oppakte. “Lieve gasten… Een paar mensen hebben om spreektijd verzocht. Daar ik hen zo dadelijk de gelegenheid voor geven, maar dan moeten ze eerst wat ophalen. Dat kunnen ze nú doen; over vijf minuten geef ik het woord aan de vader van Anita.” Hij wachtte heel even en vervolgde toen ondeugend: “Ik ga me vandaag niet wagen aan de kreten ‘bruid’ of ‘bruidegom’. Sorry Greet en Anita.” Een lachsalvo dreunde door de zaal. Greet keek nogal donker, stond op en pakte de microfoon.
“Het simpele feit dat ik een broek draag en mijn liefje een mooie jurk zegt dan ook helemaal niets op dat gebied, Hans. Morgen kan dat zo maar anders zijn.” Wéér een lachsalvo. Joline wenkte mij. “We halen dan nu ook die fotolijst op, Kees. Anders missen we een deel van de speech. En meteen Mocca er even uitlaten; die moet ook wat kwijt, denk ik.” Dat klopte: een forse plas en een redelijk keutel werden geproduceerd; de keutel werd in een zakje bij het afval gedeponeerd. Toen pakte ik de fotolijst uit de auto. Joline had ‘m keurig ingepakt. “Nou, ik ben benieuwd of ze meteen in de auto springen om naar Veldhoven te scheuren, Kees…” Ik schudde mijn hoofd. “Echt niet. Die twee moeten de dans openen en daar komen ze niet onderuit.” Joline giebelde. “Dan hoop ik maar dat ze geoefend hebben…” Met een forse, ingepakte fotolijst liepen we de zaal in. En na een minuutje werd de vader van Anita aangekondigd.

“Lieve schoondochter en lief dochtertje… Jullie hebben me aardig het gras voor de voeten weggemaaid met jullie verhaal. En dat is niet erg; ik zag er best tegenop om het verhaal te vertellen hoe jullie elkaar gevonden hebben. En dat is me nu bespaard gebleven. En ik weet zeker dat Fleur, mijn overleden vrouw en jouw moeder, Anita, deze dag met een hele grote glimlach zit te bekijken. Het spreekwoord zegt dat God soms een kromme stok nodig heeft om een rechte slag te slaan; dat is bij het ontstaan van jullie relatie inderdaad zo gebleken. Maar dat hebben jullie al, met de nodige emotie én het gebruik van een geleende zakdoek, uitgebreid verteld. Ik moet eerlijk zeggen dat ik er twijfels bij had toen Anita vertelde dat ze een relatie had met Greet. Niet vanwege haar geaardheid dat wisten Fleur en ik al een tijd. Maar wel omdat Greet best wel kortaf kon zijn in die tijd. Zeker tegen kerels…”
“Niks veranderd, meneer Zondervan!” klonk het uit de zaal en een lachbui volgde. Hij grinnikte even en vervolgde: “Maar die aversie tegen kerels had z’n oorzaak en nee, daar ga ik niet verder op in. Maar toen Greet vaker bij ons thuis kwam, zagen Derk en ik iemand die helemaal verslingerd was aan mijn enige dochter. Een dochter die ik gelukkig wilde zien. En Greet: Dat heb je voor de volle honderd procent waargemaakt. Anita van nu is een hele andere Anita dan van tien jaar geleden. En daarom, Greet: mag ik jou nu ook ‘mijn dochter’ noemen?”
Greet stond op, Anita achter haar aan en beide meiden omhelsden Gerrit innig. En door de microfoon die Gerrit nog steeds vast had, hoorden we: “Dat zou ik héél fijn vinden… Mag ik je dan ook ‘Pa’ noemen?” Een knik was het antwoord en even later moest de zakdoek weer tevoorschijn komen. En een glaasje water voor beide dames. Er volgde geen applaus; het was even stil.

Tot de cateringmanager de microfoon weer pakte. “Dit kost ons wel veel water op deze manier… Ik hoop dat de volgende toespraken iets minder emotioneel zijn, dames en heren. Anders wordt de rekening van deze bruiloft wel érg hoog. Ik wil graag de volgende sprekers aankondigen. En ja, dat zijn er twee: de heer en mevrouw Zwart. Nu zitten er een aantal mensen hier die die achternaam dragen, dus voor de zekerheid: de ouders van Greet.” Bert en Henriëtte stonden op en namen de microfoon over.
"Lief bruidspaar, lieve vrienden… Anita noemt ons al een tijdje ‘vader’ en ‘moeder’. En daar zijn we reuze blij mee. Een schat van een vrouw die onze Greet gelukkig heeft gemaakt. Anita: je was al hartelijk welkom in ons huis en ons gezin; vanaf dit moment nog veel meer. Dank voor wat je voor Greet hebt gedaan de afgelopen jaren. We hebben haar zien opbloeien van een best wel piekerende puber en jongvolwassene die behoorlijk met haar geaardheid in de knoop zat, tot een stralende vrouw die op Vliegveld Eindhoven de liefde van haar leven zo ongeveer opvrat, toen ze terugkwam uit Bosnië…” Greet giebelde. “Kun je nagaan wat daarna gebeurde, Henriëtte…” Wéér een lachsalvo en Henriëtte lachte gelukkig ook. “Henk heeft daar beeld bij sinds hij per ongeluk de deur van Greet’s kamer opendeed en jullie stoorde…” Nu kreeg het bruidspaar rode kaken.
Henk nam de microfoon over. “Alsnog sorry daarvoor, dames. Ik had niet meegekregen dat Anita de avond daarvoor heel laat terug was gekomen uit het ziekenhuis en bij Greet bleef slapen. Dus toen ik de volgende ochtend mijn lieve dochtertje een kop koffie wilde brengen kwam ik er achter dat ik a) een kop koffie te weinig had meegenomen en b) dat beide dames over een nogal uitgebreide woordenschat aan scheldwoorden en verwensingen aan het mannelijk geslacht beschikten. Links en rechts kwamen ook nogal wat anatomische termen voorbij, dus het geheel had zelfs nog wat educatieve waarde. Enfin: het bakje koffie voor Anita heeft Henriëtte maar gebracht. Wel zo veilig voor mij. Sinds die tijd klop ik nogal duidelijk op de deur van de kamer van Greet, als ze weer eens in haar ouderlijk huis slaapt. Je weet maar nooit met zo’n hoofdzuster die op onregelmatige tijden werkt…” Hij zuchtte.
“Hehe… En dat allemaal omdat wij Greet en Anita in elkaars armen zagen vliegen op Eindhoven Airport… Net als Gerrit zijn wij reuze blij dat we er nu officieel een dochter bij hebben. En een hele goeie vriend in de persoon van Gerrit. Al acht jaar zijn wij hele goede vrienden van elkaar. Dus, meiden: als jullie denken dat je ons tegen elkaar kunt uitspelen: forget it. Voor de rest hou ik m’n mond maar en mag Henriëtte het woord verder voeren. Namens ons drieën.”

Hij gaf de microfoon weer terug en Henriëtte ging verder. “Lieve meiden… Wij weten dat jullie als een malle hebben gespaard voor deze bruiloft. In het gemeentehuis, in een mooie kerk op deze unieke locatie… En dat kostte veel geld. Geld waarvoor jullie beiden hard hebben gewerkt, maar waar een deel van jullie spaargeld ook aan op zou gaan. Daarom hebben wij besloten dat jullie alle rekeningen die jullie bruiloft aangaan, dus ook de waterrekening van deze locatie, en ik heb recent gehoord dat dat een forse is, naar ons sturen. Dan kunnen jullie een deel van dat spaargeld gebruiken om over een tijdje écht op huwelijksreis te gaan. Met de boot langs de kust van Noorwegen, iets wat er financieel gezien even niet meer in zat. Ga daarvan genieten, lieve dochters.” “Wauwww…” was het enige wat we hoorden. En daarna stonden er vijf mensen elkaar te omhelzen.
Anita pakte daarna de microfoon. “Even die ‘huwelijksreis’ uitleggen: Greet en ik wilden altijd een cruise over de Noorse fjorden maken. Niet met zo’n, zoals een zekere ex-machinist hier het noemt, ‘drijvend tierelantijnencircus’ maar met een écht schip, de Noorse postboot, de Hurtigruden. En dan liefst vanaf Bergen naar Kirkenes en terug. Maar ja, dat kostte bijna 1200 euro. Per persoon. Was financieel niet verantwoord… En nu krijgen we dat zomaar cadeau… Greet, kom hier met die zakdoek. Ik zit even stuk, schatten.” Ze snotterde, terwijl ze de microfoon nog vast had. “Schatje…” Greet pakte de microfoon uit haar handen. “Jij weet natuurlijk veel meer van virussen en zo dan ik, maar als jij zo in die microfoon staat te snotteren… Worden die virussen dan ook versterkt, net als het geluid? Doe dat ding dan even uit, anders ligt jouw mooie ziekenhuis over een paar dagen vol met onze gasten. Ga je niet willen, schat.”
Het snotteren van Anita ging over in een gezamenlijke giebel en na wat acties met diverse zakdoeken in een hele innige knuffel en een applaus uit de zaal. “Sjongejonge… Da’s wel een huwelijksgeschenk, Kees”, fluisterde Joline. “Niet piepen meisje. Wij kregen drie weken een camper te leen. Da’s per week ook zo’n 1200 euro bij Oortgiese, weet je nog?” Ze knikte. “Da’s ook weer waar. Ook wij hebben lieve ouders…”

Klaas Spoel liep nu naar voren en pakte de microfoon over. “Geacht bruidspaar, beste mensen. Mijn naam is Klaas Spoel en ik ben de dirigent van de Fanfare Bereden Wapenen…” Hij beschreef kort en humoristisch hoe Greet bij de Fanfare was gekomen en vervolgde met: “Greet en Anita: wij zijn bijzonder blij dat jullie getrouwd zijn. En dat wij dit feest mochten meemaken. We wensen jullie een gelukkig en voorspoedig huwelijk toe. Als Fanfare hebben we de afgelopen maanden de koppen bij elkaar gestoken. Wat kunnen we die twee nu geven? We wisten dat ze beiden helemaal gek waren op kleine kistorgeltjes en originele partituren van bekende componisten. Met name Johann Sebastian Bach. Maar originele partituren van Bach zijn uiterst zeldzaam en de prijs ervan, áls ze al op de markt komen, ligt vér boven het budget wat een simpele Fanfare bij elkaar kan sprokkelen. Maar goed, wij zijn niet voor één gat te vangen en hebben nogal wat ingangen in de diverse muzikale groepen en ensembles. En via de afdeling ‘C, C & C’ van de Landmacht… voor diegenen die niet op de hoogte zijn van die afkorting: die letters houden in: Chantage, Corruptie en Connecties… konden wij zowaar een originele partituur van Bach aankopen…”
Hij werd onderbroken door Greet die gilde: “Wááát? Zijn jullie helemaal gek geworden… Idioten!” Klaas stak zijn hand op. “Even rustig opperwachtmeester. Met een variatie op een Nederlands spreekwoord: Er zijn meer organisten die Zwart heten. De partituur in kwestie is van Carl Philipp Emanuel Bach, de tweede zoon van Johann Sebastian en Maria Barbara. Het is de eerste druk, geen geschreven partituur, maar de eerste druk van de Fuga in F, Wq 119 nummer 3. Uitgegeven te Hamburg in 1780. Het origineel zit momenteel heel goed verpakt in deze houder; volgens de vorige eigenaar is hij altijd in die houder bewaard en eens per jaar in de vriezer gelegd om aanvreting door insecten te voorkomen. We hebben er héél voorzichtig een fotokopie van gemaakt; die mag je als partituur op je orgel gebruiken.” Klaas pakte een doos van tafel: daar in zat een plexiglas houder met de originele partituur er in. Een plastic map met de kopie lag er op. “Wauw… Wat een pronkstuk, Klaas… Wil je de afdeling C, C & C héél hartelijk bedanken? En wil de fanfare in zijn geheel even opstaan? Want jullie hebben dit gefikst en betaald…”
Greet en Anita begonnen te applaudisseren en de zaal nam het over. Toen het applaus een beetje was verstomd zei Greet: “Het eerstvolgende rondje koffie in Vught is voor mij!” En nogal sarcastisch kwam het antwoord: “Jaja… Uit die fijne Defensie-automaat zeker?” Een collectieve grinnik volgde en de Fanfare ging weet zitten, Klaas ook.
“De volgende sprekers zijn de dames Charlotte en Margot Boogman. Dames…” Die liepen naar voren. Margot nam het woord. “Lieve meiden… En wij mogen dat zeggen; Kees had zich meteen op moeten drukken. We hebben jullie leren kennen als een hele goede organiste en een schat van een verpleegkundige. De eerste keer in de kerk, toen we naar jouw spel luisterden, Greet: het voelde als thuiskomen. We waren nét een week bij Kees en Joline in huis opgenomen, maar waren nog steeds bloednerveus en onzeker. In dezelfde kerk waar we vanmiddag een hele mooie trouwdienst mochten meemaken speelde jij, samen met Kees op orgel en bugel. Eerst studerend, met rare militaire opmerkingen er tussendoor, op het einde een heel mooi lied om de les af te sluiten. Wij, Lot, Jolien en ik zaten op de rugleuning van de banken bijna ademloos te luisteren. En dat deden we daarna vrijwel elke donderdagavond. Heerlijk! En we leerden, tussen alle militaire opmerkingen door, ondertussen aardig wat over Bach, Buxtehude, Purchell en allerlei andere componisten. En als we de tekst kenden, zongen we de liederen mee.
Later leerden we Anita ook kennen en jullie samen hebben ons vooroordeel over liefde tussen mensen van hetzelfde geslacht in één keer weggevaagd. We zagen Liefde. Met een hoofdletter. En we zijn dolblij dat jullie sinds Sinterklaas opgenomen zijn in onze vriendengroep; jullie horen er voor de volle honderd procent bij. Maar... ook die vriendengroep heeft de koppen bij elkaar gestoken om een cadeau voor jullie te verzinnen. Moeilijk, moeilijk… Via-via kregen we contact met jouw ouders, Greet en die vertelden van hun cadeau, die cruise.
En wij besloten dat die cruise maar een weekje langer moest duren. Van ons krijgen jullie een week overnachting in een hotel in Kirkenes, Noord-Noorwegen. En ja, dan moet je van de boot af met je hele bagage, inclusief twee koffers met pikante lingerie..." Ze wachtte expres even en natuurlijk barstte er een lachbui los. Lot vervolgde: 'en een week later moet je weer opstappen op een andere boot, maar dat gaat vast lukken, jullie zijn grote meiden.
En in Kirkenes mag je meegaan met een aantal uitstapjes. Onder andere naar de Noordkaap. De rest kunnen we niet verklappen; jullie krijgen van ons een lijstje met excursies waar je uit kunt kiezen.” Charlotte haalde een envelop uit haar tasje. “Alsjeblieft, schatten.”

Ik keek Joline aan. “Wist jij dit?” Ze schudde haar hoofd. “Nee. Zij wisten dat wij een cadeau hadden, dus ze hebben ons hier buiten gehouden.” Toen het applaus ophield, zei de cateringmanager: “De laatste sprekers zijn: Kees en Joline Jonkman en Brecht Solinge.” We liepen naar voren. We hadden afgesproken dat ik het woord zou voeren; Joline had gezegd: ‘Jij hebt een langere en betere band met Greet dan ik.’ Ik nam de microfoon over. “Ja, nu wordt het tijd om pas écht benauwd te worden, dames. Een toespraak van je meest lastige leerling, zijn echtgenote en een leerlinge die recent er brui aan wilde geven… En als ik nu zeg: ‘Lieve Greet en Anita’, weet ik zeker dat ik vlijmscherp terugkrijg: ‘Daar heb jij helemaal geen verstand van... majóór!!’ Dus ik begin maar neutraal met ‘Lief bruidspaar’. Greet: ruim een jaar geleden leerden we elkaar kennen achter een bak thee in de hal van de kerk. Je nam me mee de orgelgalerij op en we speelden ruim een uur samen. En in dat uur leerden we elkaar wellicht beter kennen dan tijdens een gesprek. Dát doet goede muziek namelijk met mensen. En ik was vereerd dat jij het zag zitten om mij, simpele amateur, les te geven. Maar twee weken later zette je me voor een nogal stevig blok: meespelen in de kerstnachtdienst. En een kwartier geleden hoorde ik pas dat je me gewoon bedonderd hebt.
Dames en heren: mevrouw belde op met het verhaal dat hun vaste trompettist plotseling ziek was geworden. En of ik hem ‘even’ wilde vervangen tijdens de kerstnachtdienst… Nou, dat had nogal wat zenuwen tot gevolg. Uiteindelijk is het allemaal goed gekomen, dankzij een paar intensieve oefensessies…” Greet en Anita zaten heel breed te lachen. “Ik heb die kerstavond écht met het zweet in m’n handen gestaan, enfin: daar weten Greet en Joline alles van. En na die kerstnachtdienst kwam een mij nog onbekende dame de orgelgalerij opgestormd, omhelsde Greet en zei: ‘Prachtig gespeeld, schat!’ En zo maakte ik kennis met Anita. En gedurende het afgelopen jaar leerden Joline en ik hen steeds beter kennen. Een prima stel mensen met elk hun eigen talenten die ze meer dan uitstekend gebruiken.
Alleen… Een aantal weken terug verklaarde Greet dat ze mij niets meer kon leren. Dankzij haar was mijn bugelspel er meer dan tweehonderd procent op vooruitgegaan. Ik moest maar een andere docente zoeken, zei ze. Dat heb ik categorisch geweigerd. Met een andere bugeldocent, hoe goed ook, zou ik nooit de band hebben die ik met Greet had. Enfin, ik werd weer eens uitgemaakt voor alles wat lelijk was, maar uiteindelijk legde ze zich erbij neer. En ondertussen had ik kennis gemaakt met Brecht. Op een wat onorthodoxe wijze: ik liep op een donderdagavond de kerk in voor mijn les en ik hoorde iemand op de orgelgalerij nogal militair uitgefoeterd worden. En een minuut later stormt Brecht de trap van de galerij af, rént langs me heen zonder me ook maar één blik waardig te keuren, ramt de deur van de kerkzaal achter zich dicht en is wég. Ze had al een paar weken geen moer aan haar orgel-huiswerk gedaan. De reden daarvan zal ik voor me houden, da’s wel zo netjes.
Enfin… Twee weken later zat ze weer achter het orgel en speelde de lampen uit het plafond. Wauw… En Brecht gaat Greet opvolgen als vaste organist in onze kerk; u heeft vanmiddag kunnen horen dat de begeleiding van de gemeente in bijzonder goede handen en voeten is. En Brecht en ik krijgen nu samen les van Greet en ze gaat onze handen nog een tijdje vasthouden als het om de begeleiding van de zondagse Eredienst gaat. Maar Greet gaat zich terugtrekken als vaste organist; ze wil beter worden, op een groter orgel spelen, zich verder ontwikkelen. Haar vele talenten beter gebruiken. Prima, maar we zullen haar spel missen in de Schootse kerk. Maar ik dwaal af, merk ik.
Ook Joline en ik zaten nogal te peinzen over een geschikt huwelijkscadeau voor Greet en Anita. Ze wonen als een aantal jaren samen, hebben hun huishouden prima op orde… Wat moet je hen nou geven? En in een telefoontje naar Ton Koopman leerden wij dat originele Bach-partituren, áls ze überhaupt al te koop zijn, ook boven het budget van ons uit zouden stijgen. Moeilijk, moeilijk… Vlak voor Sinterklaas moesten Joline en ik nog rap een Sinterklaascadeau voor Anita en Greet kopen. Joline wist een antiekwinkeltje in de oude binnenstad van Gorinchem. Wij erheen.
En terwijl zij aan het rondsnuffelen was, viel mijn oog op iets leuks… Joline, kun jij het bruidspaar die lijst overhandigen?” Met een brede lach op haar gezicht gaven Brecht en Joline samen de grote lijst aan het bruidspaar. “Maak maar open en bekijk het maar, meiden.”
Ze haalden het papier er af en bekeken de foto’s. Eén foto op A4 formaat centraal, wat kleinere foto’s in de hoeken. Ze keken van de lijst naar ons en terug. “Hebben jullie dit…? Is die voor ons? Een Flentrop uit 1936?” Ik wees op Brecht, Joline en mezelf. “Ja. Jolien heeft ervoor gezorgd dat we in dat winkeltje terechtkwamen, ik heb op het scherpst van de snede onderhandeld met de eigenaar van dat winkeltje en Brecht heeft haar expertise gebruikt om het orgeltje te demonteren, schoon te maken en waar nodig te repareren. Zelf had ik dat, ondanks mijn technische achtergrond, niet aangedurfd. Dus dit cadeautje is van ons drieën, meiden. En aangezien wij niet op de hoogte zijn van jullie huwelijksreis-plannen én dit orgeltje een stabiele omgeving nodig heeft qua temperatuur en luchtvochtigheid: jullie bepalen wanneer dit stukje huisvlijt van meneer Flentrop in jullie huis welkom is. Dan komen we het brengen.”
Ik keek even gemeen. “Want je weet maar nooit: Wie weet brengen jullie je huwelijksreis door op een niet nader te noemen Grieks eiland, op zo’n 250 kilometer ten noordoosten van Athene.” Héél even was het stil in de zaal, toen schoot Anita uit. “Jij bent nog steeds een enorme smeerlap, Kees Jonkman… Hoe haal je het in je hoofd!” En Greet vulde aan: “Stomme Infanterist!”
De zaal schoot in de lach. En toen dat een beetje bedaard was, griste Joline de microfoon uit mijn handen. “Tot zover het wekelijkse lesje topografie van de heer Jonkman. Ehh… lieverds: ik zal even, samen met Brecht wat aanvullende informatie verstrekken. Die onderhandelingen met de winkeleigenaar vielen wel mee, ondanks Kees z’n gebluf. Het orgeltje stond daar al een paar jaar als ornament; niemand keek ernaar om. De man wilde het eerste gratis aan ons meegeven, maar dat vonden we niet fair. Dus noemde hij een prijs en daar zijn we ruim boven gaan zitten. Om uiteindelijk ergens in het midden uit te komen. Neem Kees nooit mee als je gaat onderhandelen over geld, want je gaat enorm het schip in.” Ze giebelde. “Dan kun je beter mij meenemen.”
“Nogal”, mopperde ik. “Ik ken een autoverkoper die daar nog steeds nachtmerries van heeft…” Joline gaf de microfoon aan Brecht. “Jij mag vertellen wat jullie allemaal aan dat orgeltje hebben gedaan, Brecht.”
Die glunderde. “Die twee hebben eerst, nog in die winkel, getest of er überhaupt wel geluid uit kwam. Dat was in orde. Toen, in Kees z’n berging, hebben we de achterplaat er af gehaald, al het stof verwijderd, de pijpen nagekeken, en het leer van de stoppen. Er moesten drie leertjes van de stoppen vervangen worden. Vandaar de afwijkende kleur van het leer in drie pijpjes: dat leer komt van een hakkenbar in Eindhoven. En ja, de kleur is afwijkend, de dikte niet. Nadat ik 'm verteld had waar ik naar zocht heeft zijn restjes leer doorgespit en kwamen we uiteindelijk bij dit donkerrode leer uit. Niet dezelfde kleur, wel dezelfde dikte. En ik kreeg gratis advies welke lijm ik moest gebruiken: witte, waterbestendige houtlijm. Dus er zit ook nog een beetje van Hubo in. De windlade? Dik in orde. Geen scheuren of rotte plekken, ook niet in de hoeken. De beide registers doen het prima. En als finishing touch hebben we buitenzijde netjes in de bijenwas gezet die, volgens Kees tenminste, van een linksdraaiend, absoluut macrobiotisch bijenvolk kwam. Het geheel uitgepoetst en de toetsen en registerknoppen schoongemaakt. In feite hoeven jullie het orgeltje alleen maar op jullie windvoorziening aan te sluiten, te stemmen en je kunt losgaan, Greet.”
Die keek naar de fotolijst. “En dat briefje? Zat dat er in?” Brecht knikte. “Op de binnenzijde van de achterwand geplakt. En daar zit het nog steeds; we durfden het er niet af te peuteren, want dan zou het papier wellicht gaan scheuren. Zonde. Jullie hebben straks een echte Flentrop in huis, Greet en Anita. Waarschijnlijk een van de eerste orgeltjes die de man gemaakt heeft.” Greet en Anita keken elkaar aan en omhelsden ons. “Dank je wel, lomperd…” hoorde ik Anita in m’n oor fluisteren en even later Greet: “Hier zijn we reuze blij mee, Kees.” “Dat weten we, Greet. Laat maar horen wanneer we welkom zijn om het orgeltje te brengen.” We gingen weer zitten en ik onderschepte een knipoog van Ton Koopman.

De cateringmanager pakte de microfoon weer. “Lief bruidspaar, beste vrienden en vriendinnen: hiernaast hebben de restanten van de receptie opgeruimd. Langs de kant staan statafels, stoelen en gewone tafels; in het midden is een ruime dansvloer. Ingewijden hebben mij verteld dat er in ieder geval één groep mensen is die redelijk tot goed kan dansen, dus dat willen we graag zien. Ik nodig u uit om mee naar hiernaast te gaan. En het bruidspaar mag de dans openen. De muziek is gecomponeerd door ene Strauss; of het vader of zoon is, dat moet u mij niet vragen.
Niet de muziek waar ik in thuis ben, sorry daarvoor. Maar daar hebben we iemand voor weten te strikken!"