De envelop van Henk had twee maanden onder haar kussen gelegen.

Marie had hem één keer geopend. In haar kamer, op haar bed, met de deur op slot. Vijftien briefjes van honderd. En een kaartje, crèmekleurig, met in sierlijke letters: Prof. em. H. W. van Duren. Een telefoonnummer. Op de achterkant, met vulpen: Voor een kleiner gezelschap.

Ze had hem weer dichtgedaan.

Op een dinsdag half oktober belde Henk zelf.

* * *

"Hij vraagt of ik voor hem wil koken," zei Marie.

Ze stond in de bijkeuken. Elena zat op de droger met een kop koffie. Het regende. Het regende al een week.

"Bij hem thuis. Eén avond per week. Voor hem alleen."

"En verder?"

Marie aarzelde.

"Hij zegt dat hij graag kijkt," zei ze. "Hoe ik kook. Hij zegt dat hij zeventig is en dat er dingen zijn die hij niet meer doet, maar dat er dingen zijn die hij nooit is gaan vervelen." Ze slikte. "Hij zegt dat ik kan dragen wat ik wil. Of niet."

Elena zette haar kop neer.

"Wat wil jij?"

Marie keek naar de wasmachine. Naar haar eigen handen.

"Mijn jaar loopt af," zei ze. "Na de winter. Mijn contract. Dan moet ik terug, of ik moet een andere familie vinden, of ik moet—" Ze stopte. "Ik wil hier blijven. Maar ik wil niet blijven omdat jullie me betalen om te blijven. Ik wil blijven omdat ik het kan. Met mijn eigen geld."

Elena keek haar lang aan.

"Jouw keuze," zei ze.

"Vindt u het niet erg?"

"Erg?" Elena lachte zacht. Ze schoof van de droger af en kwam voor Marie staan. Ze legde haar hand op Marie's wang. "Marie. Ik vind het alleen erg als je me de details niet vertelt."

"De details."

"Alles," zei Elena. "Ik wil alles horen."

* * *

Ze ging op donderdag. Het had die middag geregend en de grachten roken naar nat steen en blad. Ze liep het laatste stuk, met haar tas met messen over haar schouder, en telde de bruggen. Bij de derde bleef ze even staan en keek naar het water. Haar handen waren koud. Ze stak ze in haar zakken en liep door.

Henk woonde in een appartement aan de gracht. Hoge plafonds, eiken vloer, boeken tot aan de balken. Een keuken die nooit gebruikt was. Een Frans fornuis van achtduizend euro dat nog in het plastic zat.

"Ik kook niet," zei hij. "Ik verzamel keukens."

Ze kookte voor hem. Coquilles. Een eend. Een tarte tatin.

Ze droeg hoge zwarte hakken en een schort. Het schort had ze zelf meegebracht. Zwart linnen, met een strik op haar onderrug. Verder niets. Behalve de plug, die ze thuis zelf had ingedaan, met olie uit Elena's doos.

Henk zat aan de keukentafel met een glas Bourgogne en keek. Hij raakte haar niet aan. Zijn handen bleven op tafel; dat was de regel die hij zichzelf oplegde. Af en toe, als ze bukte naar de oven en het schort openviel aan de zijkant, of als ze op haar tenen moest staan voor de bovenste plank, maakte hij een klein geluid in zijn keel. Waarderend. Zoals bij de lamsrug.

"Vertel me over het huis," zei hij. "Niet wat verboden is. Wat je voelt als je daar de keuken in loopt."

Marie dacht na, mes stil boven de sjalot. "Ik voel me gezien," zei ze. "En gebruikt. Op een manier die ik zelf heb gekozen. En soms voel ik me rijk. Niet door enveloppen. Door blikken."

"Dan begrijpen we elkaar," zei Henk, en hief zijn glas.

"U kijkt naar mijn kont," zei Marie, zonder om te kijken.

"Ik kijk naar vakmanschap," zei Henk. "Je hebt geen idee hoe zeldzaam dat is."

Ze bukte dieper dan nodig bij de oven. Het schort tilde. Koude lucht. Toen ze haar voeten uit elkaar zette om een pan te verschuiven, glinsterde de plug tussen haar billen in het lamplicht. Henk zette zijn glas heel voorzichtig neer.

"Vakmanschap," herhaalde hij, hees.

"Eet," zei Marie. "Anders wordt de eend koud. En u betaalt niet voor koude eend."

Hij at. Langzaam. Kijkend. Marie liep vlak langs hem met de saus, het schort open aan één kant, haar heup bijna langs zijn schouder, en zag zijn handen plat op het tafelblad blijven. Ze respecteerde hem erom. Ze plaagde hem erom.

Voor het dessert liet hij haar de tafel dekken in de kamer met uitzicht op de gracht. Kaarsen. Linnen. Ze serveerde de tarte tatin op blote voeten; de hakken had ze naast zijn stoel gezet. "Je begrijpt theater," zei hij.

"Mist u het?" vroeg Marie. "Het college?"

"Nee." Hij sneed een punt van de tarte en keek naar de karamel die eruit liep. "De mensen die luisterden. Een beetje. Het is lang geleden dat iemand iets voor mij deed waarbij ik alleen hoefde te kijken."

"U hoeft alleen te kijken," zei Marie. "En te betalen."

"En te betalen," zei Henk. "Dat is het eerlijkste deel."

Bij het dessert gaf hij haar een nieuwe envelop. Dikker dan de eerste. En een tasje. Van een winkel aan de P.C. Hooftstraat waar Marie nog nooit naar binnen was gegaan.

Er zat een jurk in. Zijde. Donkerrood. Een slipje van kant dat bijna niets woog.

En een klein doosje.

In het doosje lag één pil. Wit. Rond. Met een vlinder erop gestempeld.

"Voor als je ooit even wilt vergeten wie er kijkt," zei Henk. "Maak er geen gewoonte van. Het is een cadeau, geen opdracht."

Marie keek naar de pil. Ze keek naar Henk.

"Ik neem hem niet in," zei ze.

"Goed."

"Ik neem hem wel mee."

Henk glimlachte. Hij schonk nog wat Bourgogne in.

"Je bent een slimme vrouw," zei hij. "Dat had ik al gezien aan de risotto."

* * *

Thuis was het stil. In de gang hing de geur van het brood van die ochtend nog. Ze trok haar natte jas uit, hing hem over de verwarming en zette water op. Toen legde ze de envelop op het aanrecht.

Elena stond in de deuropening van de keuken. Thomas zat aan tafel met een kop thee, in een trui, met het device onder zijn joggingbroek. Marie wist dat. Ze zag het aan de manier waarop hij zat. Een beetje voorzichtig.

"Hoe was het?" vroeg Elena.

Marie vertelde. Alles. De hakken. Het schort. De eend. Het geluid in zijn keel. De envelop. De jurk. De pil.

Elena luisterde met haar kin in haar hand. Haar ogen glommen.

"En toen?"

"Toen kwam ik hierheen," zei Marie. "En toen dacht ik: nu is het zijn beurt."

Ze wees naar Thomas.

Thomas keek op van zijn thee.

"Ik?"

"U," zei Marie. "U zit daar al twee weken met dat ding om uw pik en iedereen is lief voor u. Ik heb vandaag gekookt voor een man van zeventig die me bekijkt alsof ik een schilderij ben. Nu mag u ook bekeken worden."

Elena lachte. Hard.

Thomas zette zijn thee neer.

"Ik voel me," zei hij, "alsof ik zojuist door mijn eigen keukenpersoneel ben ontslagen."

"U bent niet ontslagen," zei Marie. "U bent gepromoveerd."

"Tot wat?"

"Tot schilderij."

Thomas keek naar Elena, hulpzoekend. Elena hief alleen haar glas.

"Ik zou het niet weigeren," zei ze. "Ze heeft vanavond vijftienhonderd euro verdiend met bukken. Ze weet wat ze doet."

"Achttienhonderd," zei Marie. "Ik heb in de tram geteld. Hij doet er elke keer meer in."

"Je zei dat je het geld niet—"

"Ik zei dat ik de eerste envelop één keer had geopend." Marie trok haar jas uit. Ze had er nog steeds alleen het schort onder. "Deze heb ik in de tram geopend. Er zat een meneer naast me met een krant. Hij heeft niks gezien. Bijna niks."

Thomas legde zijn hoofd op de keukentafel en bleef zo liggen.

"Boven," zei Elena. "Over tien minuten. Marie kleedt zich om."

* * *

Ze droeg die avond de rode zijden jurk.

Ze had hem niet aangehad bij Henk. Ze had hem bewaard. Voor hier.

Ze droeg hem zonder slipje. Alleen de plug, nog steeds, en de jurk die bij elke stap over haar dijen gleed.

Thomas lag op bed. Het device glansde tussen zijn benen. Hij was half hard erin, zo hard als het staal toeliet, en er stond vocht aan de top dat door de kooi heen glinsterde.

Marie ging op de rand van het bed zitten.

"Kijk," zei ze.

Ze bukte zich over hem heen.

De jurk viel open. Haar borsten hingen vrij boven zijn gezicht. Haar tepels hard. Ze rook naar de eend, naar Bourgogne, naar haar eigen huid.

Ze pakte het device in haar hand. Het staal was warm van hem.

"Dit is goed voor u," zei ze zacht. "Uw pik lekt op het metaal, professor. Elena zegt het. De arts zegt het. Ik zeg het."

Ze draaide de kooi een kwartslag. Hij kreunde.

Ze bukte verder. Spuugde. Een dikke draad speeksel die op het metaal landde en in de openingen liep, over zijn glans, over de huid die daaronder vastzat.

"Marie," zei hij.

"Stil."

Ze wreef het speeksel over het staal. Over wat ze ervan kon bereiken. Ze likte de kooi. Haar tong over de metalen staven, over zijn huid ertussen, over de druppel die eruit welde. Ze zoog eraan. Het metaal klikte tegen haar tanden.

Hij bewoog zijn heupen omhoog. De kooi tikte tegen haar kin.

"Nee," zei ze.

Ze liet hem los.

Ze ging rechtop zitten. Veegde haar mond af met de achterkant van haar hand. Ging staan.

Thomas lag te hijgen. Hij had haar mond gezien, rood gestift, om het staal, haar tong die tussen de staven zocht naar zijn huid, haar kont in de rode zijde omhoog terwijl ze zich over hem heen boog. Hij had de druk gevoeld die nergens heen kon. Zijn handen in het laken. Zijn pik probeerde zich te strekken in het staal en kon niet, en het deed pijn, zag Marie. Het mooie soort pijn.

"Gaat het?" vroeg ze. Ze legde haar hand op zijn schouder. Warm. Zorgzaam. Alsof ze zojuist niet op zijn kooi had gespuugd.

"Nee," zei hij. "En ja. En ik haat je een beetje."

"Dat is goed," zei Marie. "Haat me maar."

Elena stond op uit de leunstoel. Ze kwam aan de andere kant van het bed zitten en legde haar hand op het staal, over de natte plek waar Marie had gespuugd.

"Vertel verder," zei ze tegen Marie. "Over de oven. Ik wil hem horen terwijl ik dit doe."

Ze begon met haar duim over de kooi te wrijven, langzaam, precies waar de kop tegen de staven drukte. Thomas' buik trok samen.

"Ik bukte," zei Marie. Ze bleef staan naast het bed, in de rode jurk, haar armen over elkaar. "Bij de oven. Dieper dan nodig. Ik zette mijn voeten uit elkaar. Hij zag de plug. Hij zag mijn kut eronder, nat, van achteren, in zijn lamplicht. Hij zette zijn glas heel langzaam neer."

Thomas kreunde. Elena's duim draaide een rondje.

"Hij raakte me niet aan," ging Marie door. "Geen vinger. Hij zat daar met die handen op tafel, en zijn broek stond strak, en hij at zijn eend. Een man van zeventig met een harde pik onder het tafelkleed, en hij at gewoon door. Dat noemde hij vakmanschap."

"Ik kan dat niet," zei Thomas schor. "Doorgaan met eten."

"Nee," zei Elena. "Jij kunt niks. Jij ligt in een kooi." Ze boog voorover en spuugde zelf, één keer, precies op de kop tussen de staven, en wreef het in. "Jij luistert naar Marie, die zich heeft laten bekijken door een andere man, en jij wordt er zo hard van dat het staal kraakt. Of niet?"

"Ja," zei hij.

"Zeg het."

"Ik word er hard van." Zijn stem brak. "Van haar kont bij de oven. Van die ouwe vent die keek. Jezus, Elena."

"Dichtbij?"

"Ja."

Elena haalde haar hand weg. Meteen. Het staal glansde, nat van twee monden. Er welde een heldere draad uit de kop, door de staven heen, en hij liep langzaam over de ring naar zijn ballen.

Marie keek ernaar. Ze liep naar het nachtkastje, pakte het glaasje en hield het eronder, zoals ze Elena het had zien doen.

"Vier weken nog tot de helft," zei ze. "Dan bent u halverwege. Dan vertel ik u wat ik volgende donderdag draag."

"Wat draag je volgende donderdag?" hijgde hij.

"Dat," zei Marie, "vertel ik u over vier weken. Morgen doe ik dit weer."

Ze liep naar de deur. Bij de deur bleef ze staan. Draaide zich half om.

"De pil," zei ze tegen Elena, die nog op de rand van het bed zat, haar hand op het staal. "Hij ligt in mijn nachtkastje. Ik heb hem niet ingenomen. Ik heb hem ook niet weggegooid. Voor als u ooit iets nodig heeft wat ik niet kan geven."

Elena knikte. Langzaam.

"Ik heb alles gehoord," zei ze.

"Ik weet het," zei Marie. "Daarom deed ik het zo."

Hoe meer ik krijg, dacht ze op de gang, met de rode zijde tegen haar dijen, hoe meer ik geef.

Ze liep naar de bijkeuken, niet naar bed, en zette een wasprogramma aan zonder was. Toen het gezoem begon, schoof ze haar hand onder de zijde en ging met twee vingers in zichzelf. Ze was nat van het plagen en van de macht, van Henks blik en Thomas' hulpeloosheid en Elena's honger naar details. Ze kwam stil, met haar voorhoofd tegen de wasmachine, dezelfde machine, dezelfde trilling, een ander soort vrouw dan de Marie die twee keer had bekend.

* * *

Later lag Marie op haar bed in de rode zijde, de plug in, de nieuwe envelop op haar buik. Het papier ging op en neer met haar adem. Ze telde het geld niet nog een keer. Ze telde de dagen tot de winter, tot het contract.

Elena kwam haar kamer in zonder kloppen — dat deden ze niet meer, niet echt. Ging op de rand zitten. Legde een hand op Marie's enkel.

"Alles," zei Elena. "Je hebt alles verteld. Ik ben trots. En geil. En ik ga Thomas vanavond niet laten komen, opnieuw, terwijl ik aan jouw speeksel op zijn kooi denk."

Marie glimlachte. "Goede nacht, mevrouw."

"Goede nacht, gevaar."

* * *

Toen Elena weg was, legde Marie de twee enveloppen naast elkaar op haar bed en fotografeerde ze niet. Ze schreef in een schrift: bedragen, data, wat ze droeg, wat hij zei, wat zij voelde. Niet voor Henk. Voor zichzelf. Voor het moment dat het contract afliep en iemand zou vragen waarom ze bleef — dan had ze het zwart op wit.

Onderaan de eerste bladzijde schreef ze, in kleinere letters: Volgende donderdag weer.

* * *

En jij?

Ik ga je iets vragen wat ik niet aan iedereen vraag. Wat deed dit met jou? Marie die in niets dan een schort voor een man van zeventig kookt? Of Marie die thuiskomt, de rode jurk aantrekt, en op het metaal spuugt alsof het van haar is?

Heb jij ooit iets gedaan voor geld dat je eigenlijk voor jezelf deed? Of iets gedaan voor jezelf dat eruitzag als geld?

Donderdagen bij Henk, spuug op metaal: waar lag jouw grens, en waar schoof hij op? Onder het verhaal of via nachtegaal.schrijft@gmail.com. Ook de dingen die je denkt dat niemand mag lezen, want achter Vera zit een man die ze allemaal wil lezen.

— Vera Nachtegaal